Hiện tượng vàng da đối với người lớn không chỉ đơn thuần là da có màu sắc vàng đôi khi là vàng cả niêm mạc kết mạc mắt. Tuy không phải là bệnh song vàng da là triệu chứng cảnh báo các bệnh gan mật hoặc các bệnh lý khác nên được quan tâm theo dõi.

1) Vàng da là ? Nguyên nhân gây vàng da?

Vàng da là tình trạng da và kết mạc mắt có màu vàng xuất hiện do nồng độ bilirubin trong máu tăng cao bởi các nguyên nhân bệnh lý gây ra. Màu vàng thường xuất hiện ở kết mạc mắt đầu tiên và mức độ vàng da tuỳ thuộc theo nồng độ bilirubin trong máu.

Vàng da như nghệ

Như vậy, có thể thấy việc tăng nồng độ bilirubin chính là nguyên nhân của vàng da gây ra do rối loạn chuyển hoá trong cơ thể. Nguồn gốc bilirubin được tạo ra từ các hồng cầu bị vỡ để được thay thế bởi những hồng cầu mới, khi lưu chuyển trong máu , thông qua gan và các tế bào gan, men gan đã làm biến đổi cấu trúc của bilirubin để tạo nên dạng hoà tan trong nước gọi là bilirubin liên hợp.

Các tế bào gan phân phối bilirubin liên hợp vào các ống mật nhỏ khiến bilirubin trở thành một phần của dịch mật , mạng lưới ống dẫn mật lại hợp lại thành ống mật chủ để tới tá tràng. Cuối cùng, bilirubin sẽ có trong phân và làm cho phân có màu vàng nâu. Vì Vậy bất cứ rối loạn nào làm bilirubin tích tụ trong máu thì đều có thể gây ra tình trạng này.

Các nguyên nhân vàng da được chia ra làm 4 nhóm nguyên nhân gồm có:

  • Bệnh liên quan đến hồng cầu;
  • Bệnh liên quan đến tế bào gan;
  • Bệnh liên quan đến các ống mật nhỏ trong gan;
  • Bệnh liên quan đến ống mật chung của gan.

2) Bệnh vàng da ở người lớn có nguy hiểm không?

Vàng da chỉtriệu chứng cảnh báo cho tình trạng bệnh lý chung của con người, vì vậy chỉ đơn thuần dựa vào hiện tượng vàng da ở người trưởng thành sẽ không thể nào xác định tình trạng căn bệnhtiến triển của bệnh được. Từ thực tế đó sau khi phát hiện bệnh này, người ta sẽ nghĩ đến các nhóm nguyên nhân gây bệnh và đánh giá mức độ nguy hiểm tuỳ vào bệnh như sau:

Vàng da bao gồm nhiều loại

Nhóm bệnh liên quan đến hồng cầu (Vàng da trước gan) :

Tình trạng hồng cầu bị tăng tốc độ phá huỷ do bệnh lý khiến bilirubin được sản xuất quá mức so với bình thường và lưu hành trong máu , sẽ khiến các tế bào gan không kịp chuyển hoá lượng lớn bilirubin này, dẫn tới sự tồn đọng bilirubin trong máu gây vàng da.

Các dạng bệnh lý phá huỷ hồng cầu gồm có: Bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh thalassemia, bệnh thiếu men glucose 6 – phosphate dehydrogenase, hội chứng tăng ure máu tán huyết, sốt rét hoặc tụ máu ở .

Nhóm bệnh liên quan đến tế bào gan (Vàng da tại gan) :

Đây là nhóm bệnh lý chính gây ra vàng da người trưởng thành do tế bào gan bị ảnh hưởng và không thu nhận được bilirubin nên bị đào thải rồi cuối cùngứ đọng trong máu. Ngoài ra, việc các tế bào gan bị hư hại hoặc giảm số lượng còn có thể là nguyên nhân tại gan gây tăng nồng độ bilirubin trong máu. Nhóm bệnh liên quan đến tế bào gan bao gồm:

  • Viêm gan cấp tínhquá trình viêm xảy ra tại gan do virus, vi khuẩn hoặc rượu, thuốc bệnh tự miễn khiến cho tế bào gan bị huỷ hoại;
  • Xơ gan là quá trình các tổ chức của gan bị thay thế bằng mô sẹo ảnh hưởng đến chức năng gan một cách từ từ khó phát hiện nhưng sẽ nặng lên khi chức năng gan tệ hơn. Những nguyên nhân chính gây xơ gan là viêm gan B mạn , viêm gan C mạn, tổn thương gan do rượu hoặc viêm gan tự miễn;
  • Ung thư di căn vào gan cũng cần được tính đến và xếp vào nhóm nguyên nhân tại gan;
  • Một Số hội chứng di truyền ít thấy sau sinh nhưng cũng có thể gây ra vàng da như hội chứng Crigler-Najjar, hội chứng Dubin-Johnson và Rotor.

Nhóm bệnh liên quan đến ống mật chủ (Vàng da sau gan) :

  • Dịch mật chứa bilirubin sẽ được dẫn từ các ống dẫn mật nhỏ trong gan về ống mật chủ, nếu ống mật chủ hẹp hay bị nghẽn thì dịch mật sẽ tràn vào máu gây ra vàng da;
  • Sỏi mật là bệnh lý do mật dạng dịch tạo sỏi gây ra, bình thường sỏi sẽ hình thành ở túi mật không gây ảnh hưởng nhiều, tuy nhiên nếu sỏi bị thoát ra ngoài túi mật và mắc kẹt ở ống mật chủ sẽ làm dịch mật không thể vào ruột và thẩm thấu vào máu gây ra vàng da;
  • Ung thư đầu tuỵ cũng có thể là nguyên nhân gây ra tắc dòng chảy của dịch mật;
  • Viêm tuỵ cấp tính gây phù nề dẫn tới tắc dòng chảy của dịch mật cũng sẽ gây vàng da;
  • Hẹp đường dẫn mật: Do biến chứng tạo xơ của viêm gây hẹp tắc đường dẫn mật dẫn tới vàng da;
  • Ung thư túi mật phát triển gây tắc ống mật chủ;
  • Viêm đường mật do các bệnh lý xơ gan tiên phát hay viêm đường mật xơ hoá và một số thuốc làm giảm dòng chảy của dịch mật, đào thải bilirubin gây vàng da

Nhóm bệnh vàng da vì thuốc:

  • Một Số thuốc cũng có thể gây vàng da mật hoặc vàng da do viêm gan;
  • Thuốc gây viêm đường dẫn mật cũng dẫn tới tắc mật và vàng da;
  • Thuốc gây trở ngại trong quá trình chuyển hoá trong tế bào gan và đường mật của quá trình tạo, bài tiết mật qua đường ruột cũng gây nên triệu chứng vàng da do các thành phần của mật có bilirubin còn đọng lại trong cơ thể.

Vàng da do thuốc

3) Chẩn đoán nguyên nhân vàng da như thế nào?

Để tìm ra nguyên nhân vàng da cần căn cứ vào cả tiền sử, khám thực thể và cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây ra.

Tiền sử: Tiền sử để nghi ngờ nguyên nhân vàng da rất quan trọng, ví dụ như bệnh nhân uống nhiều rượu thì nghi ngờ bệnh gan do rượu, bệnh nhân nghiện ma tuý thì nghi viêm gan do virus hoặc bệnh nhân có hút thuốc thì nghi ngờ vàng da do thuốc, bệnh nhân đau bụng từng cơn nghi ngờ tắc đường mật do sỏi.

Khám thực thể: Khám thực thể cần khám toàn diện đặc biệt chú ý khám bụng. U ổ bụng gợi ý vàng da do ung thư thâm nhiễm gan do di căn. Gan cứng sẽ nghĩ nhiều đến xơ gan, gan cứng kèm nhiều nốt thì gợi ý ung thư gan.

Cận lâm sàng (xét nghiệm) :

  • Định lượng bilirubin máu là xét nghiệm đầu tiên để xác định nguyên nhân gây vàng da. Bilirubin gián tiếp tăng đáng kể gợi ý tan máu men gan tăng gợi ý viêm gan. Xét nghiệm gan khác như alkaline phosphate gợi ý bệnh lý tắc đường mật;
  • Siêu âm bụng là xét nghiệm đơn giản và hiệu quả nhất kiểm tra mọi bộ phận trong ổ bụng nhằm phát hiện u tế bào gan hoặc sỏi mật;
  • CT Scanner hữu ích trong phát hiện u gan, tuỵ và giãn đường mật.

4) Nên làm gì khi nghi ngờ bị vàng da?

Việc đầu tiên khi phát hiện bất cứ sự thay đổi nào của daphải đến khám và theo dõicác cơ sở y tế. Tuy Nhiên do người Việt Nam là người da vàng cho nên nếu mức độ vàng da nhẹ cũng khá khó khăn trong việc phát hiện. Tại các cơ sở y tế bệnh nhân sẽ được đánh giá hơn tình trạng vàng da và làm các xét nghiệm nhằm phát hiện chính xác nguyên nhân.

Nên đi khám nếu nghi ngờ bản thân có thể bị vàng da

Điều trị vàng da sẽ được tiến hành khi xác định được nguyên nhân và có phương pháp điều trị thích hợp, có thể là điều trị nội khoa hoặc điều trị ngoại khoa để loại bỏ sỏi mới có thể giải quyết được căn nguyên gây vàng da.

Đây là một triệu chứng quan trọng trọng nhiều bệnh liên hệ nhiều đến các bệnh lý về hồng cầu, gan, mật hoặc một số tác hại của thuốc với nhiều mức độ và bệnh cảnh từ nhẹ đến đặc biệt nghiêm trọng. Một số bệnh có thể được phát hiện sớm thông qua triệu chứng vàng da và có thể chữa khỏi hoàn toàn.

Nên đi khám sớm khi chỉ cần có triệu chứng vàng da, củng mạc mắt ánh vàng hoặc chỉ khi nước tiểu vàng sậm.

Hệ thống bệnh viện Vinmec với các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như huyết học, gan mật. . cùng với trang thiết bị hiện đại giúp tìm được nguyên nhân sớm nhất và điều trị hiệu quả.

BEDENTAL – HỆ THỐNG NHA KHOA TIÊU CHUẨN HÀNG ĐẦU

CHI NHÁNH HÀ NỘI

 
CS1: 7B Thi Sách, Ngô Thì Nhậm, Hai Bà Trưng, Hà Nội - 0934.61.9090
CS2: 343 Tây Sơn, Ngã Tư Sở, Đống Đa, Hà nội ( nút giao ngã tư sở) - 0934.61.9090
CS3: Tòa nhà CC2, Nguyễn Hữu Thọ, Hoàng Mai, Hà Nội (Bên trong Truehope) - 0934.61.9090
 

CHI NHÁNH TP.HỒ CHÍ MINH (HCM)

 
CS1: 140 Nguyễn Văn Thủ, Đa Kao, Quận 1, Tp.Hồ Chí Minh - 0766.00.8080
CS2 :Số 25, đường số 7 khu đô thị Cityland Gò Vấp (Ngõ 672A Phan Văn Trị), Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam -  093 181 0680

GIỜ HOẠT ĐỘNG:

 

09h00 – 21h00. Tất cả các ngày trong tuần

  Website: https://bedental.vn/  

HƯỚNG DẪN ĐI KHÁM TẠI BỆNH VIỆN RĂNG HÀM MẶT TRUNG ƯƠNG NĂM 2023

 

CÓ NÊN NIỀNG RĂNG TRẢ GÓP HAY KHÔNG?

 

Xem thêm bài viết >> Toner và cách chọn loại dựa trên làn da của bạn

Rate this post

2 thoughts on “Vàng da ở người lớn – Nguyên nhân và cách điều trị

  1. Pingback: Sạm da là gì ? - 3 nguyên nhân gây sạm da - Be Dental

  2. Pingback: Vàng da ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không - Phân biệt vàng sinh lý với bệnh lý - Be Dental

Comments are closed.