Tại sao bị nhiệt miệng liên tục? Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả

Tìm hiểu chi tiết về siêu ưu đãi

Bạn thường xuyên bị nhiệt miệng liên tục dù đã ăn uống, nghỉ ngơi điều độ? Những vết loét nhỏ tưởng chừng vô hại lại khiến bạn đau rát, khó ăn uống và mất tự tin khi giao tiếp. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân vì sao bị nhiệt miệng thường xuyên, đồng thời chia sẻ cách khắc phục và phòng ngừa nhiệt miệng tái phát hiệu quả theo khuyến nghị từ các chuyên gia nha khoa.

Nhiệt miệng là gì và vì sao ai cũng có thể mắc phải

Nhiệt miệng hay còn gọi là loét áp-tơ (Aphthous Ulcer) là tình trạng xuất hiện những vết loét nhỏ, tròn hoặc bầu dục, có viền đỏ, thường gặp ở niêm mạc má, môi, lưỡi hoặc nướu. Mặc dù không nguy hiểm nhưng chúng gây đau rát, khó ăn uống và nói chuyện, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày.

Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA, 2022), khoảng 20% dân số thế giới bị nhiệt miệng ít nhất một lần mỗi năm, và khoảng 5–10% trong số đó bị nhiệt miệng liên tục. Vậy tại sao bị nhiệt miệng liên tục, hay nguyên nhân hay bị nhiệt miệng là gì? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết các yếu tố gây nên tình trạng này để có hướng xử lý đúng cách.

Nguyên nhân bị nhiệt miệng thường xuyên – Do đâu mà tái phát liên tục

Tình trạng nhiệt miệng tái phát liên tục không phải ngẫu nhiên, mà thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố tổng hợp giữa sức khỏe toàn thân, chế độ dinh dưỡng và vệ sinh răng miệng.

1. Thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu

Một trong những nguyên nhân hay bị nhiệt miệng là thiếu hụt vitamin nhóm B (B1, B2, B6, B12), vitamin C, sắt và kẽm. Những chất này giúp duy trì niêm mạc miệng khỏe mạnh và hỗ trợ tái tạo mô tổn thương. Khi thiếu, niêm mạc dễ bị tổn thương, viêm loét và lâu lành.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia (NIN, 2023), hơn 30% người bị nhiệt miệng kéo dài có nồng độ vitamin B12 trong máu thấp hơn mức trung bình.

2. Căng thẳng, mất ngủ và stress kéo dài

Căng thẳng là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người bị nhiệt miệng liên tục. Khi cơ thể stress, hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus tấn công niêm mạc miệng.
Nghiên cứu của Harvard Health Publishing (2021) cho thấy, người bị stress mạn tính có nguy cơ tái phát nhiệt miệng cao hơn 2,7 lần so với người có tâm lý ổn định.

3. Thói quen ăn uống không lành mạnh

Ăn quá nhiều đồ cay nóng, chiên rán, uống rượu bia hoặc cà phê có thể khiến nhiệt miệng tái đi tái lại. Các thực phẩm này làm tăng nhiệt trong cơ thể, gây mất cân bằng môi trường pH miệng. Bên cạnh đó, việc uống ít nước, ăn thiếu rau xanh và trái cây cũng khiến cơ thể thiếu chất chống oxy hóa, làm chậm quá trình hồi phục.

4. Tổn thương cơ học trong miệng

Cắn phải má, cắn lưỡi, dùng bàn chải lông cứng hoặc niềng răng, răng giả cọ xát vào niêm mạc đều có thể gây vết loét nhỏ và trở thành điểm khởi phát cho nhiệt miệng thường xuyên. Những tổn thương này nếu không được xử lý đúng cách sẽ dễ tái phát.

5. Rối loạn nội tiết tố và miễn dịch

Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt, mang thai hoặc tiền mãn kinh thường bị nhiệt miệng định kỳ do thay đổi hormone estrogen và progesterone. Ngoài ra, người có bệnh lý nền như viêm ruột, tiểu đường, HIV hoặc rối loạn miễn dịch cũng dễ bị nhiệt miệng kéo dài.

6. Vệ sinh răng miệng kém hoặc dùng sản phẩm không phù hợp

Sử dụng kem đánh răng chứa Sodium Lauryl Sulfate (SLS) hoặc nước súc miệng có cồn mạnh có thể làm khô và kích ứng niêm mạc, dẫn đến viêm loét tái phát. Vệ sinh răng miệng không đúng cách cũng khiến vi khuẩn tích tụ, làm vết loét khó lành hơn.

Tại sao bị nhiệt miệng liên tục ở lưỡi – dấu hiệu cần chú ý

Bị nhiệt lưỡi liên tục là tình trạng loét tái phát ở bề mặt hoặc rìa lưỡi, thường gây đau rát nhiều hơn so với loét má hoặc lợi. Nguyên nhân chủ yếu là do:

• Cọ xát cơ học (do răng nhọn, niềng răng hoặc răng khôn mọc lệch).
  
• Căng thẳng hoặc thay đổi nội tiết làm giảm khả năng tự bảo vệ của niêm mạc lưỡi.
  
• Dị ứng thực phẩm hoặc kích ứng với thức ăn cay, chua.
  Nếu tình trạng bị nhiệt lưỡi liên tục kéo dài trên 2 tuần hoặc tái phát hơn 4 lần/năm, cần đến nha sĩ kiểm tra để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý như loạn sản niêm mạc hoặc viêm lưỡi mãn tính.

Xem thêm: Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới: nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa hiệu quả

Tại sao bị nhiệt miệng liên tục – có phải dấu hiệu bệnh lý?

Trong một số trường hợp, việc bị nhiệt miệng thường xuyên không chỉ do yếu tố sinh hoạt mà có thể là biểu hiện của bệnh lý tiềm ẩn. Theo Journal of Oral Medicine (2022), khoảng 12% người bị nhiệt miệng tái phát nhiều lần có liên quan đến các bệnh như:

• Thiếu máu do thiếu sắt hoặc vitamin B12.
  
• Bệnh Celiac hoặc Crohn (gây viêm ruột mãn tính).
  
• Hội chứng Behçet – rối loạn mạch máu hiếm gặp gây loét miệng và sinh dục.
  
• Rối loạn miễn dịch hoặc nhiễm virus Herpes simplex.

Nếu vết loét miệng kéo dài trên 14 ngày, có kích thước lớn, lan rộng hoặc kèm sốt, sưng hạch thì cần khám ngay để được chẩn đoán chính xác và điều trị sớm.

Cách khắc phục và phòng ngừa nhiệt miệng tái phát

Để tránh tình trạng bị nhiệt miệng thường xuyên, cần kết hợp điều chỉnh chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng và chăm sóc răng miệng đúng cách. Dưới đây là các biện pháp được khuyến nghị bởi Hiệp hội Nha khoa Việt Nam (VDA, 2023) và các nghiên cứu lâm sàng quốc tế:

1. Bổ sung vitamin và khoáng chất thiết yếu

Thiếu hụt vitamin nhóm B (đặc biệt là B12), vitamin C, sắt và kẽm là nguyên nhân phổ biến gây loét niêm mạc. Những dưỡng chất này giúp tái tạo mô niêm mạc, tăng cường hệ miễn dịch và rút ngắn thời gian lành thương.
Theo Journal of Oral Biology (2021), việc bổ sung vitamin nhóm B giúp giảm 35% tần suất tái phát nhiệt miệng ở người bị mãn tính. Bạn có thể bổ sung qua thực phẩm như trứng, cá hồi, thịt đỏ, rau lá xanh hoặc viên uống tổng hợp theo hướng dẫn của bác sĩ.

2. Uống đủ nước và duy trì độ ẩm khoang miệng

Cơ thể thiếu nước khiến niêm mạc khô, dễ tổn thương và vi khuẩn phát triển mạnh. Hãy đảm bảo uống 1,5–2 lít nước mỗi ngày, hạn chế các loại đồ uống kích thích như cà phê, rượu, bia hoặc nước ngọt có gas.

Đồng thời, tránh ăn thực phẩm quá cay, nóng, chua, mặn, vì chúng làm tổn thương vùng loét và kéo dài quá trình lành.

3. Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế stress

Stress làm suy yếu miễn dịch, là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiệt miệng tái phát liên tục. Hãy duy trì giấc ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, kết hợp vận động nhẹ như yoga hoặc thiền để giảm căng thẳng.
Theo Harvard Health (2022), việc kiểm soát stress giúp giảm gần 50% khả năng tái phát loét miệng ở người có cơ địa nhạy cảm.

4. Sử dụng sản phẩm chăm sóc răng miệng dịu nhẹ

Chọn kem đánh răng không chứa Sodium Lauryl Sulfate (SLS) và nước súc miệng không cồn để tránh kích ứng niêm mạc. Ngoài ra, nên thay bàn chải răng mỗi 2–3 tháng, chọn loại lông mềm và đầu nhỏ để tránh gây tổn thương.
Việc duy trì vệ sinh răng miệng sạch sẽ giúp loại bỏ mảng bám, giảm nguy cơ viêm nhiễm và hỗ trợ niêm mạc phục hồi nhanh hơn.

Xem thêm: Lợi ích của niềng răng – Bí quyết để sở hữu nụ cười hoàn hảo

5. Khám nha khoa định kỳ để phát hiện nguyên nhân tiềm ẩn

Việc khám răng định kỳ 6 tháng/lần giúp bác sĩ phát hiện sớm các yếu tố gây nhiệt miệng như răng nhọn, răng khôn mọc lệch, niềng răng hoặc răng giả cọ xát. Nếu có tổn thương, bác sĩ sẽ xử lý và hướng dẫn điều chỉnh để tránh tái phát.
Theo thống kê từ VDA (2023), những người khám nha khoa định kỳ có tỷ lệ tái phát nhiệt miệng thấp hơn 42% so với nhóm tự điều trị tại nhà.

6. Sử dụng thuốc và sản phẩm hỗ trợ khi cần

Khi vết loét gây đau nhiều, có thể dùng gel bôi chứa lidocaine, chiết xuất lô hội hoặc tinh chất cam thảo để giảm đau và hỗ trợ tái tạo mô.
Với trường hợp nặng hoặc tái phát thường xuyên, bác sĩ có thể kê thuốc kháng viêm corticoid tại chỗ, vitamin liều cao, hoặc thuốc tăng miễn dịch (như levamisole) để kiểm soát tình trạng viêm tái phát.
Không nên tự ý mua thuốc bôi hoặc uống kháng sinh vì có thể khiến niêm mạc nhạy cảm hơn và dễ tổn thương trở lại.

Tại sao bị nhiệt miệng liên tục? Khi nào nên đi khám bác sĩ? 

Dù phần lớn các trường hợp nhiệt miệng có thể tự khỏi trong 7–10 ngày, nhưng nếu bạn bị nhiệt miệng liên tục trên 2 tuần, vết loét lan rộng, đau dữ dội hoặc có mủ, thì đây có thể là dấu hiệu bệnh lý nghiêm trọng hơn như nhiễm khuẩn, viêm niêm mạc miệng, viêm tuyến nước bọt, hoặc rối loạn miễn dịch.

Bên cạnh đó, nếu nhiệt miệng đi kèm các biểu hiện như sốt, sưng hạch cổ, sụt cân hoặc mệt mỏi kéo dài, bạn nên đến nha khoa hoặc chuyên khoa răng – hàm – mặt để được thăm khám. Việc tự ý sử dụng thuốc bôi, thuốc dân gian hoặc mẹo chữa không kiểm chứng đôi khi khiến vùng loét lan rộng và nhiễm trùng sâu hơn, gây biến chứng nguy hiểm.

Theo Oral Health Journal (2022), 8% trường hợp nhiệt miệng kéo dài trên 3 tuần có liên quan đến bệnh lý hệ miễn dịch hoặc thiếu máu, nên cần được xét nghiệm máu và kiểm tra tổng quát để tìm nguyên nhân gốc.

BeDental – Địa chỉ uy tín trong chăm sóc và điều trị nhiệt miệng tái phát

Tại BeDental, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa miệng – nha chu có kinh nghiệm trong điều trị nhiệt miệng tái phát bằng phác đồ cá nhân hóa, kết hợp laser diệt khuẩn, thuốc bôi và tư vấn dinh dưỡng. Toàn bộ quy trình được thực hiện trong môi trường vô trùng tuyệt đối, giúp vết loét nhanh lành, giảm đau rát và ngăn tái phát hiệu quả.

Bên cạnh điều trị, BeDental còn hướng dẫn khách hàng chế độ ăn uống và chăm sóc răng miệng khoa học, giúp tăng sức đề kháng niêm mạc, phòng ngừa tái phát lâu dài. Nếu bạn đang gặp tình trạng nhiệt miệng liên tục hoặc bị nhiệt lưỡi kéo dài, hãy đến BeDental để được thăm khám và điều trị chuyên sâu, lấy lại sự thoải mái và tự tin cho nụ cười mỗi ngày.