Lệch khớp hàm là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa sái quai hàm hiệu quả

Tìm hiểu chi tiết về siêu ưu đãi

Lệch khớp hàm là gì? Lệch khớp hàm hay còn được gọi là sái quai hàm, là một trong những rối loạn cơ – xương hàm phổ biến nhất hiện nay, thường gây đau, khó há miệng và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn nhai. Nhiều người khi gặp tình trạng này thường không biết bị sái quai hàm phải làm sao và tự ý nắn chỉnh, vô tình khiến khớp tổn thương nặng hơn. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và sái quai hàm cách chữa đúng là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe hàm mặt và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

Lệch khớp hàm là gì?

Lệch khớp hàm là tình trạng khớp nối giữa xương hàm dưới và xương thái dương (TMJ) bị sai vị trí hoặc trật ra khỏi ổ khớp. Khi đó, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức, há miệng khó, nghe tiếng “khớp” hoặc “lục cục” khi nói chuyện, nhai, hay ngáp. Trong nhiều trường hợp, hàm có thể bị kẹt ở tư thế mở hoặc đóng, không thể cử động bình thường.

Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA, 2022), khoảng 10–15% người trưởng thành từng trải qua ít nhất một lần bị lệch hoặc trật khớp hàm, trong đó nữ giới chiếm tỷ lệ cao hơn nam giới do cấu trúc khớp nhỏ và yếu hơn.

Nguyên nhân gây lệch khớp hàm

Có nhiều nguyên nhân khiến khớp hàm bị lệch, từ chấn thương đến thói quen sinh hoạt sai tư thế. Dưới đây là những nhóm nguyên nhân phổ biến nhất được các chuyên gia nha khoa ghi nhận.

Trước hết, chấn thương trực tiếp vùng hàm – mặt là nguyên nhân hàng đầu. Các cú va đập mạnh khi ngã, chơi thể thao hoặc tai nạn giao thông có thể khiến đĩa khớp trượt khỏi vị trí bình thường.

Thứ hai, há miệng quá rộng khi ngáp hoặc khi ăn cũng là yếu tố nguy cơ phổ biến. Khi há miệng đột ngột với lực mạnh, dây chằng quanh khớp bị kéo căng quá mức, dẫn đến trật khớp.

Ngoài ra, thói quen nghiến răng, cắn vật cứng hoặc ăn đồ quá dai trong thời gian dài khiến khớp thái dương hàm phải chịu tải trọng lớn, dễ dẫn đến lệch hoặc viêm khớp.

Theo nghiên cứu của Journal of Oral Rehabilitation (2021), có đến 43% bệnh nhân bị lệch khớp hàm từng có thói quen nghiến răng hoặc nhai một bên hàm kéo dài trên 6 tháng.

Một nguyên nhân khác là stress và rối loạn cơ vùng hàm mặt. Căng thẳng tâm lý làm cơ mặt co cứng, đặc biệt là cơ cắn và cơ thái dương, dẫn đến sai lệch khớp cắn và lệch trục vận động hàm.

Dấu hiệu nhận biết lệch khớp hàm

Triệu chứng của lệch khớp hàm rất dễ nhận biết nhưng cũng dễ bị nhầm lẫn với viêm khớp hoặc rối loạn khớp thái dương hàm. Người bệnh thường có những biểu hiện đặc trưng sau:

Khi mở miệng, bạn có thể nghe thấy tiếng “lục cục” hoặc “khớp” ở vùng trước tai, kèm cảm giác đau hoặc mỏi cơ hàm.

Hàm có xu hướng lệch sang một bên, không thể há miệng tròn, và thậm chí bị kẹt không khép lại được.

Một số người còn đau lan sang vùng thái dương, cổ, vai hoặc đầu, đặc biệt khi nhai hoặc nói chuyện lâu.

Ở mức độ nặng, người bệnh có thể không há miệng được quá 2–3 cm, gây khó khăn trong việc ăn uống và giao tiếp.

Theo báo cáo của Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương (2020), hơn 60% bệnh nhân lệch khớp hàm không đi khám ngay, khiến tình trạng viêm quanh khớp trở thành mãn tính chỉ sau 3–4 tháng.

Xem thêm: Răng sữa là gì? Tìm hiểu cấu tạo, chức năng và số lượng răng sữa ở trẻ nhỏ

Lệch khớp hàm có nguy hiểm không?

Lệch khớp hàm không chỉ gây đau tạm thời mà còn có thể để lại di chứng lâu dài nếu không điều trị đúng cách. Khi khớp bị trật, đĩa khớp và dây chằng có thể bị kéo giãn hoặc rách, gây viêm mạn tính và biến dạng khớp.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh chỉ cảm thấy đau nhẹ, há miệng khó. Nhưng nếu tái diễn nhiều lần, khớp có thể bị thoái hóa, làm giảm khả năng vận động, thậm chí gây dính khớp vĩnh viễn.

Một nghiên cứu của Clinical Oral Investigations (2021) cho thấy, 15% trường hợp lệch khớp hàm không điều trị sớm tiến triển thành viêm khớp mãn tính, trong đó gần 6% cần phẫu thuật khớp để phục hồi vận động.

Ngoài ra, lệch khớp còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt. Do cơ hàm bị mất cân xứng, khuôn mặt có thể bị méo nhẹ, lệch miệng hoặc hóp một bên má. Nhiều người còn xuất hiện rối loạn phát âm, đau đầu kéo dài, ù tai và mất ngủ do đau mỏi cơ liên tục.

Bị sái quai hàm phải làm sao?

Khi bị sái quai hàm, điều đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh và hạn chế cử động hàm. Việc cố há hoặc đóng miệng mạnh có thể khiến khớp bị trật nặng hơn. Người bệnh nên giữ tư thế đầu thẳng, chườm lạnh trong 15 phút để giảm sưng đau và đến cơ sở nha khoa sớm nhất có thể.

Tại phòng khám, bác sĩ sẽ chẩn đoán bằng X-quang hoặc CT 3D để xác định mức độ trật khớp. Nếu khớp chỉ lệch nhẹ, bác sĩ sẽ nắn chỉnh khớp thủ công bằng kỹ thuật an toàn, giúp khớp trở lại vị trí ban đầu mà không cần phẫu thuật.

Trong trường hợp khớp bị viêm hoặc tái phát nhiều lần, có thể phải kết hợp vật lý trị liệu, dùng thuốc giãn cơ hoặc nẹp cố định tạm thời để khớp hồi phục.

Sái quai hàm cách chữa

Tùy mức độ tổn thương, việc chữa sái quai hàm có thể được chia thành hai hướng: điều trị bảo tồn và phẫu thuật phục hồi.

Ở giai đoạn nhẹ, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc giảm đau, giãn cơ, chống viêm kết hợp vật lý trị liệu như chiếu laser, sóng siêu âm hoặc điện xung. Liệu pháp này giúp giảm sưng, tăng lưu thông máu và hồi phục dây chằng quanh khớp.

Người bệnh có thể cần đeo nẹp hàm hoặc máng nhai để hạn chế vận động quá mức. Sau khi ổn định, bác sĩ hướng dẫn bài tập há miệng nhẹ và co giãn cơ hàm nhằm cải thiện chức năng.

Với các trường hợp nặng hơn – khi khớp bị dính hoặc thoái hóa – cần can thiệp bằng phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở để chỉnh lại vị trí đĩa khớp. Theo Journal of Oral and Maxillofacial Surgery (2022), 90% bệnh nhân sau phẫu thuật nội soi khớp hàm hồi phục hoàn toàn chỉ sau 3 tháng điều trị.

Xem thêm: Răng cứng có nên nhổ không? Nguyên nhân, dấu hiệu và hướng điều trị an toàn

Cách chữa sái quai hàm tại nhà

Khi khớp chỉ lệch nhẹ hoặc đã được điều trị ổn định, người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp chăm sóc tại nhà nhằm giảm đau và ngăn tái phát.

Trước hết, cần chườm ấm vùng hàm 2–3 lần/ngày, mỗi lần 10–15 phút để thư giãn cơ và giảm căng cứng. Nên tránh há miệng rộng, ăn thức ăn mềm, cắt nhỏ, hạn chế nhai đồ cứng như mía, kẹo, xương hoặc thịt khô.

Ngoài ra, các bài tập há miệng có kiểm soát cũng giúp khớp linh hoạt hơn. Ví dụ: đặt ngón tay giữa hai hàm, mở nhẹ đến khi cảm thấy căng nhẹ, giữ 5 giây rồi thả ra. Lặp lại 5–10 lần mỗi ngày.

Nếu bị đau hoặc nghe tiếng khớp tăng, nên ngưng tập và đến nha khoa kiểm tra ngay. Việc tự nắn hoặc kéo hàm tại nhà rất nguy hiểm, có thể gây rách dây chằng hoặc tổn thương đĩa khớp.

Theo hướng dẫn của American Physical Therapy Association (2020), các bài tập cơ hàm kết hợp chườm ấm có thể giúp giảm 60% đau và tăng 40% biên độ há miệng chỉ sau 4 tuần.

Cách phòng ngừa lệch khớp hàm

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt với lệch khớp hàm, việc duy trì thói quen đúng có thể giảm đáng kể nguy cơ tái phát.

Người bệnh nên tránh cắn vật cứng, không nghiến răng, không há miệng quá rộng khi ngáp hoặc cười lớn. Giữ tư thế đầu và cổ thẳng khi ngồi làm việc, tránh tì cằm lâu.

Quan trọng hơn cả, hãy duy trì tinh thần thư giãn, kiểm soát căng thẳng, bởi stress là nguyên nhân tiềm ẩn khiến khớp co cứng và lệch.

Khám răng định kỳ 6 tháng/lần tại nha khoa giúp phát hiện sớm các dấu hiệu sai khớp cắn, nghiến răng hoặc viêm khớp hàm. Theo Hiệp hội Nha khoa Anh (BDA, 2021), người thăm khám răng miệng định kỳ có nguy cơ rối loạn khớp hàm thấp hơn 45% so với nhóm không đi khám thường xuyên.

BeDental – Địa chỉ điều trị lệch khớp hàm uy tín hàng đầu

Nếu bạn đang gặp tình trạng bị sái quai hàm hay đau nhức vùng hàm – mặt, BeDental là địa chỉ đáng tin cậy để thăm khám và điều trị. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt giàu kinh nghiệm, BeDental đã điều trị thành công hàng nghìn ca lệch khớp hàm và rối loạn khớp thái dương hàm từ nhẹ đến phức tạp.

BeDental trang bị máy chẩn đoán 3D Cone Beam CT, phần mềm phân tích khớp cắn T-Scan III, cùng hệ thống vật lý trị liệu bằng sóng ngắn và laser nha khoa hiện đại, giúp xác định chính xác nguyên nhân, điều trị an toàn và rút ngắn 30% thời gian hồi phục.

BeDental cam kết nguyên tắc “Điều trị bảo tồn – Giữ khớp thật – Giảm đau tối đa”, mang lại kết quả bền vững và an toàn. Ngoài ra, trung tâm còn cung cấp dịch vụ tư vấn phục hồi chức năng hàm miễn phí cho bệnh nhân sau điều trị.

Kết luận

Tình trạng lệch khớp hàm hay sái quai hàm không chỉ gây đau nhức mà còn ảnh hưởng đến khả năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ khuôn mặt. Việc hiểu rõ bị sái quai hàm phải làm sao, lựa chọn đúng phương pháp điều trị và áp dụng cách chữa sái quai hàm tại nhà khoa học sẽ giúp rút ngắn quá trình hồi phục, hạn chế tái phát.

Nếu bạn đang gặp vấn đề về khớp hàm, đừng chủ quan hay tự nắn chỉnh tại nhà. Hãy đến BeDental để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chẩn đoán và điều trị bằng công nghệ tiên tiến – giúp bạn lấy lại sự cân đối, thoải mái và tự tin trong từng cử động.