Răng ê buốt vì sao? Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả nhất

Bạn có bao giờ cảm thấy răng ê buốt khi uống nước lạnh, ăn đồ ngọt hay chạm phải bàn chải? Cảm giác buốt nhói này có thể chỉ thoáng qua, nhưng nếu kéo dài, nó là dấu hiệu cảnh báo răng đang gặp tổn thương nghiêm trọng. Vậy răng ê buốt vì sao, tại sao răng bị ê buốt, và làm sao để khắc phục dứt điểm tình trạng này? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế gây ê buốt và cách điều trị hiệu quả theo khuyến nghị của các chuyên gia nha khoa.

Răng ê buốt là gì và vì sao lại xảy ra

Răng ê buốt (hay còn gọi là quá cảm ngà răng) là hiện tượng đau buốt tạm thời khi răng tiếp xúc với các tác nhân bên ngoài như lạnh, nóng, chua, ngọt hoặc ma sát cơ học. Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA, 2023), hơn 57% người trưởng thành trên thế giới từng bị ê buốt răng ít nhất một lần, và khoảng 25% trong số đó có triệu chứng lặp lại thường xuyên.

Hiện tượng này xảy ra khi lớp men răng bị mòn hoặc tổn thương, khiến ngà răng (phần bên trong chứa hàng ngàn ống dẫn thần kinh nhỏ) bị lộ ra. Khi các ống ngà tiếp xúc với kích thích bên ngoài, tín hiệu truyền đến dây thần kinh trong tủy răng, gây cảm giác buốt nhói.

Về bản chất, răng ê buốt không phải bệnh, mà là triệu chứng của nhiều vấn đề răng miệng khác. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách, tình trạng này có thể dẫn đến viêm tủy, sâu răng lan rộng hoặc mất răng sớm.

Răng ê buốt vì sao? Những nguyên nhân phổ biến nhất

Tình trạng răng bị ê buốt có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau – từ thói quen vệ sinh sai cách, chế độ ăn uống không hợp lý đến bệnh lý răng miệng. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến được ghi nhận trong Journal of Clinical Dentistry (2022).

1. Mòn men răng – nguyên nhân hàng đầu khiến răng ê buốt

Men răng là lớp bảo vệ tự nhiên giúp ngăn chặn kích thích tác động vào ngà răng. Khi men bị mòn do chải răng sai cách, dùng bàn chải lông cứng hoặc đánh răng quá mạnh, lớp ngà bên trong bị lộ ra. Ngoài ra, thực phẩm có tính axit cao như nước ngọt, cam, chanh, giấm hoặc rượu cũng làm men răng yếu dần.
Theo Hiệp hội Nha khoa Anh Quốc (BDA, 2021), 1/3 người có thói quen chải răng mạnh bị mòn men răng sớm và có nguy cơ ê buốt gấp 2,4 lần bình thường.

2. Tụt nướu – nguyên nhân khiến chân răng nhạy cảm

Khi nướu bị tụt, phần ngà răng ở cổ và chân răng bị lộ ra, nơi không có lớp men bảo vệ. Tụt nướu thường xảy ra do viêm nha chu, chải răng sai, hút thuốc lá hoặc tuổi tác. Một khi phần chân răng bị lộ, chỉ cần ăn hoặc uống đồ lạnh, nóng cũng sẽ thấy buốt ngay lập tức.
Theo European Journal of Periodontology (2022), khoảng 45% người trên 40 tuổi bị tụt nướu ở ít nhất một vị trí, và hầu hết đều có biểu hiện ê buốt răng kèm chảy máu chân răng.

3. Sâu răng và mòn cổ răng

Khi răng bị sâu hoặc mòn ở vùng cổ (gần viền nướu), vi khuẩn và axit có thể tấn công sâu vào ngà răng. Lúc này, răng sẽ nhạy cảm với nhiệt độ, vị chua hoặc ngọt. Nếu không điều trị kịp thời, sâu răng có thể lan vào tủy, gây đau nhức dữ dội và thậm chí phải điều trị tủy hoặc nhổ bỏ răng.

4. Sau khi tẩy trắng hoặc điều trị nha khoa

Một số người bị ê buốt tạm thời sau khi tẩy trắng răng, trám răng, mài răng hoặc gắn mão sứ. Nguyên nhân là do các chất oxy hóa trong thuốc tẩy hoặc tác động cơ học trong quá trình điều trị khiến ngà răng tạm thời nhạy cảm hơn. Tuy nhiên, tình trạng này thường chỉ kéo dài 2–3 ngày và giảm dần nếu được chăm sóc đúng cách.

5. Nghiến răng khi ngủ

Thói quen nghiến răng vô thức ban đêm khiến men răng bị mài mòn liên tục. Lực nghiến có thể đạt tới 250kg/cm², khiến men nứt hoặc vỡ vi mô. Theo Harvard School of Dental Medicine (2020), người bị nghiến răng có tỷ lệ ê buốt răng cao hơn gấp 3 lần so với người bình thường.

6. Viêm nướu, viêm nha chu

Khi vi khuẩn tích tụ tại viền nướu, gây viêm và phá hủy mô liên kết, nướu bị sưng đỏ, tụt xuống, làm hở cổ răng. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến răng bị ê buốt kéo dài. Nếu không điều trị sớm, tình trạng có thể tiến triển thành viêm nha chu mạn tính – nguyên nhân hàng đầu gây mất răng ở người trưởng thành.

7. Thay đổi nội tiết tố hoặc thiếu canxi

Phụ nữ trong giai đoạn mang thai, tiền mãn kinh hoặc người cao tuổi thường dễ răng ê buốt vì thiếu canxi và thay đổi hormone. Hormone estrogen giảm khiến nướu dễ viêm, mạch máu giãn nở và men răng yếu đi.

Tại sao răng bị ê buốt khi ăn uống?

Rất nhiều người chỉ cảm thấy răng ê buốt khi ăn đồ lạnh, nóng, chua hoặc ngọt, nhưng ít ai hiểu nguyên nhân thực sự nằm ở đâu. Về mặt sinh học, bên trong răng là hệ thống ống ngà cực nhỏ – mỗi chiếc răng chứa hàng nghìn ống ngà nối từ bề mặt ngà đến tủy răng, nơi tập trung dây thần kinh cảm giác. Khi men răng hoặc nướu bị tổn thương, các ống ngà này mở ra, và bất kỳ kích thích nào từ môi trường (như nhiệt độ, axit hay áp lực nhai) đều khiến dòng dịch trong ống ngà di chuyển, tạo áp lực lên đầu dây thần kinh. Kết quả là người bệnh cảm thấy cơn buốt nhói, lan sâu và đột ngột.

Các kích thích nhiệt (nóng hoặc lạnh) khiến dịch trong ống ngà co giãn, còn kích thích hóa học (từ đồ chua, ngọt, nước ngọt có gas) làm thay đổi áp suất thẩm thấu, tăng tốc độ truyền tín hiệu đau. Khi men răng không còn khả năng cách ly ống ngà, chỉ một tác động nhỏ – như uống nước lạnh hay hít không khí lạnh – cũng đủ khiến răng ê buốt dữ dội.

Ngoài ra, khi ăn đồ chua, nước có ga hoặc thực phẩm chứa axit citric, môi trường pH trong khoang miệng giảm mạnh. Lúc này, axit sẽ hòa tan dần các khoáng chất (canxi, phosphate) trong men răng, khiến bề mặt men trở nên xốp và yếu. Nếu tình trạng này lặp đi lặp lại trong thời gian dài mà không được trung hòa bằng nước hoặc thực phẩm kiềm tính, men răng sẽ bị mòn mạn tính, dẫn đến hiện tượng răng nhạy cảm kéo dài, còn gọi là quá cảm ngà răng mạn tính.

Theo nghiên cứu của Journal of Dental Research (2022), những người có thói quen uống nước ngọt có gas hằng ngày có nguy cơ ê buốt răng cao gấp 2,8 lần so với người không dùng. Đây là minh chứng rõ ràng cho mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và sự nhạy cảm của răng.

Ngoài yếu tố thực phẩm, thói quen vệ sinh răng miệng không đúng cũng góp phần làm tình trạng này trầm trọng hơn. Việc chải răng ngay sau khi ăn đồ chua hoặc uống nước có ga khiến men răng – vốn đang mềm do axit – bị mài mòn nhanh hơn, làm lộ ngà và tăng cảm giác ê buốt.

Xem thêm: Lợi ích của niềng răng – Bí quyết để sở hữu nụ cười hoàn hảo

Hậu quả nếu răng ê buốt kéo dài không được điều trị

Phần lớn mọi người coi ê buốt là cảm giác thoáng qua và bỏ qua, nhưng trên thực tế, răng ê buốt kéo dài là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tiềm ẩn. Khi lớp men bị bào mòn, răng mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến vi khuẩn và axit dễ dàng xâm nhập sâu vào ngà răng và tủy răng.

Theo Báo cáo của Hiệp hội Nha khoa Châu Á (2022), có tới 38% bệnh nhân bị ê buốt răng kéo dài trên 6 tháng đã xuất hiện biến chứng viêm tủy răng, viêm quanh chóp hoặc mất răng sớm. Một khi viêm tủy xảy ra, cơn đau sẽ tăng dần về cường độ, có thể lan sang nửa mặt hoặc gây đau đầu kéo dài. Nếu không điều trị kịp thời, răng có thể bị chết tủy và buộc phải nhổ bỏ hoàn toàn.

Ngoài ra, ê buốt mạn tính còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Người bệnh thường tránh ăn đồ nóng, lạnh, chua, ngọt, dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, sụt cân hoặc rối loạn tiêu hóa. Cảm giác đau âm ỉ khi nhai khiến cơ hàm căng cứng, làm mỏi cơ, đau đầu, mất ngủ, lâu dài gây mệt mỏi, stress và giảm tập trung.

Không chỉ vậy, ê buốt răng còn ảnh hưởng đến tâm lý và giao tiếp, đặc biệt trong công việc, bởi người bệnh thường e ngại ăn uống, nói cười, hoặc phải kiêng cử nhiều loại thực phẩm. Các chuyên gia từ British Dental Journal (2021) khẳng định, nếu tình trạng ê buốt kéo dài trên 3 tháng, khả năng phục hồi men răng tự nhiên giảm đến 60%, do ống ngà bị mở vĩnh viễn. Điều đó đồng nghĩa, nếu không điều trị sớm, răng sẽ nhạy cảm suốt đời và rất dễ bị tổn thương nặng hơn.

Cách khắc phục tình trạng răng ê buốt hiệu quả

1. Sử dụng kem đánh răng chuyên dụng cho răng nhạy cảm

Theo khuyến nghị của Hiệp hội Nha khoa Việt Nam (VDA, 2023), nên dùng kem đánh răng chứa potassium nitrate hoặc stannous fluoride – hai hoạt chất giúp bịt kín ống ngà và giảm dẫn truyền thần kinh. Duy trì sử dụng liên tục trong 2–4 tuần sẽ giảm đáng kể cảm giác ê buốt.

2. Đánh răng đúng cách

Chải răng nhẹ tay, theo hướng xoay tròn từ lợi lên răng, sử dụng bàn chải lông mềm, thay định kỳ mỗi 3 tháng. Không nên chải ngay sau khi ăn thực phẩm chua hoặc uống nước ngọt có ga vì men răng đang mềm dễ bị mòn thêm.

3. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Hạn chế các thực phẩm có tính axit (chanh, giấm, nước ngọt), đồ lạnh, cay nóng và nhiều đường. Tăng cường thực phẩm giàu canxi, vitamin D và fluor như sữa, phô mai, cá hồi, trứng, rau xanh để giúp men răng chắc khỏe hơn.
Uống nước sau khi ăn cũng giúp trung hòa axit và làm sạch mảng bám trong khoang miệng.

4. Điều trị nha khoa chuyên sâu

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể:

• Trám lại vùng mòn cổ răng hoặc răng sâu để che ống ngà bị lộ.
  
• Bôi fluor hoặc phủ màng bảo vệ men răng.
  
• Ghép nướu trong trường hợp tụt nướu nặng.
  
• Điều trị tủy nếu ê buốt kéo dài kèm đau nhức hoặc sưng.
  Các phương pháp này được chứng minh giúp giảm ê buốt tới 80% chỉ sau 1–2 buổi điều trị.
  

Xem thêm: Tại sao bị nhiệt miệng liên tục? Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả

5. Giảm nghiến răng và điều chỉnh khớp cắn

Nếu nguyên nhân đến từ nghiến răng, bác sĩ sẽ chỉ định máng chống nghiến khi ngủ để giảm áp lực lên men răng. Ngoài ra, chỉnh khớp cắn lệch hoặc răng móm, hô cũng giúp giảm tác động lực nhai không đều – yếu tố gây ê buốt lâu dài.

Phòng ngừa răng ê buốt tái phát

Để ngăn tình trạng răng bị ê buốt quay trở lại, cần kết hợp đồng thời vệ sinh đúng cách, chế độ ăn hợp lý và khám nha khoa định kỳ. Trước hết, người bệnh nên đánh răng nhẹ tay, sử dụng bàn chải lông mềm, chọn kem đánh răng chuyên biệt cho răng nhạy cảm có chứa stannous fluoride hoặc potassium nitrate để giúp bịt kín ống ngà và củng cố men răng.

Sau khi ăn thực phẩm chua, nên súc miệng bằng nước sạch hoặc nước muối loãng để trung hòa axit, đợi ít nhất 30 phút mới đánh răng. Việc này giúp tránh làm mòn men răng khi men đang yếu. Hạn chế tối đa các loại đồ uống có ga, rượu, cà phê, vì chúng không chỉ làm axit hóa khoang miệng mà còn gây khô miệng, giảm tiết nước bọt – yếu tố tự nhiên giúp bảo vệ men răng.

Ngoài ra, cần từ bỏ thói quen nghiến răng khi ngủ, có thể dùng máng chống nghiến do bác sĩ chỉ định. Hút thuốc lá và uống rượu bia cũng nên được hạn chế vì làm giảm tuần hoàn máu ở nướu, khiến nướu dễ tụt và lộ ngà răng.

Theo Vietnam Oral Health Survey (2022), những người khám nha khoa định kỳ 6 tháng/lần có tỷ lệ ê buốt răng giảm 47% so với nhóm không khám. Việc kiểm tra định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm các vùng men mòn, nướu tụt hoặc khớp cắn bất thường, từ đó can thiệp kịp thời bằng các biện pháp như bôi fluor, trám cổ răng hoặc ghép nướu.

Ngoài ra, bổ sung canxi, vitamin D và photpho thông qua chế độ ăn giàu sữa, phô mai, hải sản, rau xanh cũng giúp men răng chắc khỏe, giảm nhạy cảm. Với người bị ê buốt kéo dài, có thể cân nhắc các liệu pháp phục hồi men răng bằng vật liệu sinh học hoặc laser tái khoáng hóa tại các cơ sở nha khoa uy tín.

Cuối cùng, việc giữ thói quen sinh hoạt lành mạnh – ăn uống đúng giờ, ngủ đủ giấc, hạn chế stress – cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe răng miệng nói riêng và toàn thân nói chung. Một lối sống cân bằng sẽ giúp hệ miễn dịch ổn định, tăng khả năng tái tạo mô răng, từ đó giảm đáng kể nguy cơ ê buốt tái phát trong tương lai.

Kết luận: Răng ê buốt không chỉ là khó chịu tạm thời

Hiểu rõ răng ê buốt vì sao và tại sao răng bị ê buốt là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài. Đây không chỉ là cảm giác thoáng qua, mà còn là dấu hiệu cảnh báo men răng hoặc nướu đang tổn thương. Nếu được điều trị sớm và chăm sóc đúng cách, bạn hoàn toàn có thể chấm dứt cảm giác ê buốt và giữ nụ cười khỏe đẹp bền lâu.

Điều trị răng ê buốt an toàn tại BeDental

BeDental là hệ thống nha khoa thẩm mỹ và điều trị chuyên sâu hàng đầu tại Hà Nội và TP.HCM, được hàng chục nghìn khách hàng tin tưởng. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa răng – nướu nhiều năm kinh nghiệm, BeDental áp dụng các phương pháp hiện đại như trám cổ răng, phủ fluor, laser giảm ê buốt và phục hồi men răng bằng vật liệu sinh học, giúp răng khỏe và giảm nhạy cảm chỉ sau một buổi.

Toàn bộ quy trình điều trị tại BeDental được thực hiện theo tiêu chuẩn ADA và vô trùng tuyệt đối, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho khách hàng. Ngoài ra, BeDental còn tư vấn miễn phí chế độ chăm sóc răng nhạy cảm tại nhà, giúp bạn duy trì hàm răng chắc khỏe, không còn lo ê buốt khi ăn uống hằng ngày.

Nếu bạn đang gặp tình trạng răng ê buốt kéo dài, hãy đến BeDental để được thăm khám và điều trị toàn diện, khôi phục cảm giác thoải mái và nụ cười tự tin mỗi ngày.