Trẻ sốt 39 độ phải làm gì? Cách xử lý an toàn cha mẹ cần biết

Khi trẻ sốt 39 độ phải làm gì, nhiều cha mẹ không khỏi hoảng sợ vì sợ biến chứng nguy hiểm như co giật, mất nước hay viêm nhiễm nặng. Thực tế, sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đang chống lại virus hoặc vi khuẩn, tuy nhiên nếu nhiệt độ tăng cao trên 39°C, trẻ có thể bị mệt, chán ăn và dễ mất nước.

Bài viết dưới đây của BeDental sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân khiến trẻ sốt 39 độ, cách hạ sốt đúng chuẩn y khoa, khi nào nên dùng thuốc, và thời điểm cần đưa bé đến bệnh viện.

1. Nguyên nhân khiến trẻ sốt 39 độ

Sốt là dấu hiệu cơ thể đang phản ứng với một tác nhân gây bệnh, nhưng không phải lúc nào trẻ sốt 39 độ cũng do bệnh lý nghiêm trọng. Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm virus hoặc mọc răng, đôi khi chỉ là phản ứng sau tiêm chủng hoặc thay đổi thời tiết.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2023), khoảng 65–70% trẻ dưới 5 tuổi từng bị sốt ít nhất một lần mỗi năm, trong đó 40% trường hợp sốt cao trên 39°C. Cụ thể, nguyên nhân thường gặp gồm:

Thứ nhất, sốt do nhiễm virus như cúm, sốt siêu vi, tay chân miệng, hoặc viêm họng. Những bệnh này thường khởi phát đột ngột với biểu hiện sốt cao, mệt, ho, sổ mũi hoặc phát ban.

Thứ hai, sốt do vi khuẩn (viêm tai giữa, viêm phổi, viêm amidan, nhiễm trùng tiểu) thường kéo dài và cần được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.

Thứ ba, ở trẻ dưới 2 tuổi, sốt mọc răng đôi khi cũng khiến nhiệt độ tăng nhẹ, nhưng nếu sốt lên tới 39°C, rất có thể có yếu tố khác đi kèm như viêm lợi, nhiễm khuẩn hoặc viêm họng.

Ngoài ra, phản ứng sau tiêm vaccine (đặc biệt là vaccine 5 trong 1, sởi, viêm não Nhật Bản) cũng khiến trẻ tăng thân nhiệt tạm thời trong 24–48 giờ đầu.

2. Khi nào sốt 39 độ ở trẻ nguy hiểm?

Một cơn sốt nhẹ giúp cơ thể tăng cường miễn dịch, nhưng nếu sốt kéo dài hoặc tăng cao liên tục, cơ thể trẻ có thể mất nước nhanh và gặp biến chứng. Theo Viện Nhi Hoa Kỳ (AAP, 2022), trẻ sốt 39 độ trong hơn 2 ngày, hoặc sốt kèm co giật, lừ đừ, thở nhanh, cần được đưa đến bệnh viện ngay.

Nguy hiểm nhất là sốt cao co giật, thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi. Khi thân nhiệt tăng đột ngột lên trên 39°C, hệ thần kinh của trẻ phản ứng quá mức, dẫn đến mất ý thức trong vài giây đến 1–2 phút. Tuy phần lớn co giật do sốt không gây di chứng lâu dài, nhưng đây là dấu hiệu cảnh báo cha mẹ cần theo dõi sát.

Ngoài ra, sốt kéo dài hơn 72 giờ, hoặc tái sốt nhiều lần trong ngày, cũng là dấu hiệu nhiễm khuẩn tiềm ẩn. Bé có thể bị viêm phổi, viêm tai, nhiễm trùng máu, hoặc thậm chí viêm màng não. Trong những trường hợp này, việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng sẽ giúp ngăn biến chứng nguy hiểm.

>> Xem thêm: Trẻ mọc răng nào trước? Thứ tự mọc răng sữa chuẩn cha mẹ cần biết

3. Dấu hiệu nhận biết sốt cao ở trẻ

Khi trẻ bị sốt 39 độ, cơ thể bé thường nóng ran, đặc biệt ở trán, cổ và ngực. Nhiều trẻ có biểu hiện môi khô, mặt đỏ, mắt lờ đờ, mồ hôi ra ít, tay chân lạnh, kèm rên rỉ, khó ngủ hoặc bỏ bú.

Cơn sốt cao thường khiến bé mệt mỏi, chán ăn, và có thể nôn nhẹ do dạ dày co bóp nhanh hơn. Một số bé còn khóc thét hoặc giật mình khi ngủ, dấu hiệu hệ thần kinh bị kích thích quá mức.

Cha mẹ nên đo nhiệt độ ở hậu môn (với trẻ dưới 3 tuổi) hoặc nách (với trẻ lớn hơn) bằng nhiệt kế điện tử để có kết quả chính xác. Nếu nhiệt độ đo được từ 39°C trở lên, nghĩa là bé đang sốt cao và cần can thiệp hạ sốt đúng cách.

4. Trẻ sốt 39 độ phải làm gì tại nhà?

Khi bé bắt đầu sốt cao, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và xử lý theo hướng dẫn y khoa. Mục tiêu không phải là làm bé hết sốt ngay, mà là giúp hạ nhiệt dần và giảm nguy cơ co giật.

Trước hết, hãy cởi bớt quần áo, cho bé mặc đồ mỏng, thoáng khí và đặt nằm ở nơi mát. Lau người bằng nước ấm là cách hạ nhiệt an toàn, tuyệt đối không dùng nước lạnh hay chườm đá vì có thể làm co mạch máu, khiến nhiệt không thoát ra được. Khi lau, nên tập trung ở vùng cổ, nách, bẹn và trán trong 10–15 phút, mỗi 3 giờ lặp lại một lần.

Tiếp theo, cần bổ sung nước và điện giải cho bé. Với trẻ sơ sinh, hãy tăng số lần bú; với trẻ lớn hơn, cho uống nước lọc, sữa, nước hoa quả loãng hoặc dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ. Mất nước là nguyên nhân khiến sốt khó hạ và bé nhanh kiệt sức.

Nếu sau khi lau mát mà nhiệt độ vẫn trên 38,5°C, có thể dùng thuốc hạ sốt Paracetamol theo liều lượng 10–15 mg/kg cân nặng, lặp lại sau 4–6 giờ nếu cần. Không dùng Aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi vì có nguy cơ gây hội chứng Reye (tổn thương gan – não hiếm gặp nhưng nguy hiểm).

Theo Học viện Nhi khoa Anh Quốc (RCPCH, 2023), việc kết hợp lau ấm và dùng thuốc đúng liều có thể giúp hạ 1–1,5°C trong 30 phút, giúp trẻ dễ chịu hơn và giảm nguy cơ co giật rõ rệt.

5. Sai lầm cha mẹ thường mắc khi trẻ sốt cao

Nhiều phụ huynh vì quá lo lắng đã áp dụng những cách hạ sốt phản khoa học khiến tình trạng trở nên tệ hơn. Một trong số đó là chườm lạnh hoặc chườm rượu, gây co mạch và sốc nhiệt. Cũng có người cho bé uống quá liều thuốc hạ sốt, nghĩ rằng càng nhiều càng hạ nhanh, trong khi điều này có thể dẫn đến ngộ độc gan cấp.

Một sai lầm khác là trùm kín chăn cho ra mồ hôi. Khi nhiệt độ môi trường quá cao, cơ thể bé không thể thoát nhiệt, dẫn đến thân nhiệt tăng thêm. Việc ép ăn hoặc ép uống nước khi bé đang mệt cũng gây nôn và sặc. Tốt nhất, nên để bé nghỉ ngơi, ăn uống nhẹ và theo dõi sát diễn biến cơn sốt.

>> Xem thêm: Trẻ sốt mọc răng bao nhiêu ngày là bình thường? Dấu hiệu cha mẹ cần biết

6. Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến khám ngay nếu có một trong những dấu hiệu sau:

• Sốt 39 độ kéo dài hơn 2 ngày dù đã hạ sốt đúng cách.
  
• Bé co giật, thở nhanh, mệt lả, không phản ứng khi gọi.
  
• Nôn liên tục, tiêu chảy nặng hoặc phát ban toàn thân.
  
• Nướu sưng, răng mọc lệch, chảy mủ miệng hoặc tai.
  
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên.

Bác sĩ sẽ thăm khám toàn diện, có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc chụp X-quang nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn. Việc chẩn đoán sớm rất quan trọng vì giúp điều trị đúng nguyên nhân, tránh biến chứng viêm màng não, nhiễm trùng huyết hoặc co giật tái phát.

7. Cách chăm sóc trẻ sau khi hạ sốt

Sau khi cơn sốt qua đi, cơ thể trẻ vẫn cần thời gian phục hồi. Lúc này, cha mẹ nên duy trì dinh dưỡng đầy đủ, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa chua, trứng hoặc cá hấp. Trẻ cần ngủ nhiều hơn để hồi sức, nên giữ phòng mát, yên tĩnh và tránh ánh sáng mạnh.

Ngoài ra, nên vệ sinh răng miệng và vùng miệng cẩn thận, đặc biệt nếu bé vừa trải qua giai đoạn mọc răng hoặc viêm nướu. Dùng gạc mềm lau sạch nướu, răng và lưỡi sau khi ăn để tránh vi khuẩn phát triển. Khi trẻ khỏe lại, có thể cho ăn uống bình thường và ra ngoài tắm nắng nhẹ để tăng sức đề kháng.

Một nghiên cứu của Journal of Pediatric Health (2021) chỉ ra rằng, trẻ được theo dõi dinh dưỡng và vệ sinh miệng tốt sau khi sốt có thời gian hồi phục nhanh hơn 35% so với nhóm còn lại, đồng thời giảm nguy cơ tái sốt hoặc nhiễm khuẩn hô hấp.

8. Phòng ngừa sốt cao tái phát ở trẻ

Không thể tránh hoàn toàn việc trẻ bị sốt, nhưng cha mẹ có thể giảm tần suất và mức độ bằng cách nâng cao sức đề kháng. Đảm bảo trẻ được tiêm chủng đầy đủ, ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và tắm nắng mỗi sáng. Khi trẻ mọc răng, cần vệ sinh nướu sạch sẽ, tránh để vi khuẩn tích tụ gây viêm nhiễm dẫn đến sốt.

Giữ môi trường sống thông thoáng, tránh khói thuốc và bụi mịn, vì đây là những yếu tố khiến trẻ dễ nhiễm bệnh đường hô hấp. Ngoài ra, nên cho trẻ khám răng miệng định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm vấn đề về lợi, răng mọc lệch hoặc sâu răng sữa.

9. BeDental – Đồng hành cùng cha mẹ chăm sóc sức khỏe răng miệng của bé

Tại BeDental, chúng tôi không chỉ tập trung vào điều trị răng miệng mà còn giúp cha mẹ hiểu rõ mối liên hệ giữa sốt, mọc răng và sức khỏe tổng thể của trẻ. Đội ngũ bác sĩ nha nhi được đào tạo chuyên sâu luôn đồng hành trong việc theo dõi quá trình mọc răng, hướng dẫn vệ sinh răng miệng và phòng ngừa viêm nướu, sâu răng sữa – những nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây sốt.

BeDental áp dụng công nghệ khám hiện đại, an toàn tuyệt đối cho trẻ nhỏ, cùng không gian thân thiện giúp bé không sợ hãi khi đến nha khoa. Các bác sĩ sẽ tư vấn chi tiết về chế độ ăn, vệ sinh, và xử lý an toàn khi trẻ sốt mọc răng hoặc sốt cao bất thường.

Hiện nay, hệ thống BeDental có mặt tại Hà Nội và TP.HCM, là địa chỉ tin cậy được hàng nghìn cha mẹ lựa chọn để đồng hành cùng con trong hành trình phát triển khỏe mạnh và tự tin.

Kết luận

Khi trẻ sốt 39 độ, cha mẹ cần bình tĩnh quan sát, lau mát hạ nhiệt, cho bé uống đủ nước và dùng thuốc đúng liều nếu cần thiết. Hầu hết các trường hợp sốt cao sẽ giảm trong 1–2 ngày nếu được chăm sóc đúng. Tuy nhiên, nếu sốt kéo dài, kèm dấu hiệu bất thường như co giật, bỏ bú, hoặc nôn nhiều, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra kịp thời.

Việc kết hợp chăm sóc sức khỏe tổng thể và răng miệng tại các phòng khám uy tín như BeDental sẽ giúp bé vượt qua giai đoạn sốt an toàn, phát triển khỏe mạnh và có nền tảng miễn dịch vững vàng cho tương lai.

Tư vấn chuyên môn bài viết:

BÁC SĨ DƯƠNG THỊ THÙY NGA

Bác sĩ chỉnh nha tổng hợp

Ngôn ngữ giao tiếp: Tiếng Việt, Tiếng Anh, Tiếng Nga

Đặt Lịch Hẹn Xem Hồ Sơ