Sưng nướu răng là dấu hiệu của bệnh gì?

Sưng nướu răng là gì?

Sưng nướu răng là tình trạng mô mềm quanh răng bị viêm, sưng đỏ, đôi khi kèm theo đau, chảy máu hoặc mủ. Đây là một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của viêm nướu – giai đoạn đầu của bệnh nha chu. Ở mức độ nhẹ, nướu chỉ hơi đỏ và đau nhẹ, nhưng nếu không được xử lý kịp thời, viêm có thể lan xuống dây chằng và xương ổ răng, gây tiêu xương và rụng răng sớm.

Theo Báo cáo của Viện Nghiên cứu Nha khoa Quốc tế (FDI, 2021), hơn 65% người trưởng thành trên thế giới từng bị sưng nướu ít nhất một lần trong đời, và khoảng 30% trong số đó bị tái phát định kỳ do không chăm sóc đúng cách.

Trong nhiều trường hợp, nướu răng bị sưng xuất hiện kèm các dấu hiệu khác như nướu mềm, dễ chảy máu, hơi thở hôi, đau khi nhai hoặc nướu phồng lên tạo bọng nhỏ chứa mủ.

Tại sao bị sưng nướu răng?

Nhiều người thắc mắc tại sao bị sưng nướu răng dù vẫn chải răng hằng ngày. Thực tế, có nhiều nguyên nhân khác nhau khiến nướu bị sưng và đau, bao gồm yếu tố vệ sinh, bệnh lý hoặc thay đổi nội tiết.

Nguyên nhân phổ biến nhất là viêm nướu do mảng bám và cao răng tích tụ. Khi vi khuẩn phát triển trong các mảng bám quanh cổ răng, chúng tiết ra độc tố gây viêm mô nướu. Ban đầu chỉ là nướu sưng đỏ, nhưng nếu kéo dài, vi khuẩn có thể phá hủy mô nâng đỡ răng, hình thành túi nha chu.

Ngoài ra, răng sâu hoặc viêm tủy cũng có thể làm răng bị sưng nướu, nhất là ở răng hàm. Khi ổ viêm lan xuống chân răng, mủ sẽ tích tụ dưới lợi, tạo thành bọng sưng phồng. Tình trạng này dân gian thường gọi là “bị sâu phồng”.

Xem thêm: Mẹo chữa sưng bọng răng tại nhà và cách điều trị dứt điểm

Một số nguyên nhân khác gồm:

• Mọc răng khôn: Khi răng khôn mọc lệch hoặc ngầm, phần nướu phía trên dễ bị viêm, sưng đỏ và đau nhức lan ra vùng má.
  
• Vệ sinh răng miệng sai cách: Dùng bàn chải cứng, chải răng quá mạnh hoặc không dùng chỉ nha khoa khiến nướu tổn thương, dễ viêm.
  
• Thay đổi nội tiết tố: Phụ nữ mang thai, dậy thì hoặc tiền mãn kinh có nguy cơ nướu răng bị sưng đau cao hơn do tăng hormone progesterone và estrogen.
  
• Thiếu vitamin C: Gây bệnh scorbut (chảy máu và sưng nướu).
  
• Hút thuốc lá, stress, bệnh lý toàn thân (tiểu đường, tim mạch): Làm giảm sức đề kháng, khiến nướu dễ viêm.

Theo thống kê từ Journal of Periodontology (2022), 80% trường hợp nướu bị sưng bắt nguồn từ viêm nướu và viêm nha chu, trong khi 10% là do mọc răng khôn và phần còn lại liên quan đến bệnh toàn thân.

Dấu hiệu nhận biết nướu răng bị sưng

Tùy theo mức độ, nướu răng bị sưng có thể biểu hiện khác nhau. Ở giai đoạn sớm, nướu chỉ hơi đỏ và mềm, nhưng càng về sau, mức độ sưng và đau tăng dần.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Nướu sưng đỏ, căng phồng, có thể che lấp một phần thân răng.
  
• Chảy máu khi chải răng, nhất là ở vùng răng hàm.
  
• Đau nhức hoặc có cảm giác răng lung lay nhẹ.
  
• Hơi thở hôi, có vị đắng trong miệng do vi khuẩn sinh khí sulfur.
  
• Nướu chảy mủ hoặc xuất hiện bọng nhỏ – dấu hiệu của áp xe nướu.
  
• Sốt nhẹ, sưng má hoặc nổi hạch vùng cằm (trường hợp nặng).
  

Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA, 2020), có tới 43% người bị nướu sưng không cảm thấy đau rõ ràng, khiến họ chủ quan và chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển thành viêm nha chu.

Sưng nướu răng có tự hết không?

Nhiều người tin rằng sưng nướu răng có thể tự hết sau vài ngày, nhưng thực tế điều này chỉ đúng với các trường hợp sưng nhẹ do chấn thương tạm thời (như cắn vào lợi hoặc chải răng mạnh).

Nếu nguyên nhân là viêm nướu hoặc viêm nha chu, tình trạng sẽ không tự khỏi, mà ngày càng nặng hơn. Vi khuẩn trong mảng bám tiếp tục sinh sôi, phá hủy mô nướu và dây chằng, làm tiêu xương ổ răng. Khi đó, răng có thể lung lay và rụng sớm.

Theo nghiên cứu của Journal of Clinical Periodontology (2021), chỉ trong 8 tuần không điều trị, vùng nướu viêm có thể mất đến 20–30% chiều cao xương ổ răng. Điều này cho thấy việc chủ động điều trị sớm là vô cùng quan trọng.

Mẹo giảm sưng nướu răng tại nhà

Khi không thể đến nha sĩ ngay, bạn vẫn có thể áp dụng một số mẹo giảm sưng nướu răng an toàn và hiệu quả để giảm đau, kháng viêm tạm thời. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế cho việc điều trị chuyên khoa.

1. Súc miệng bằng nước muối ấm

Đây là cách chữa sưng nướu răng đơn giản nhưng hiệu quả được khuyên dùng bởi hầu hết nha sĩ. Nước muối có tác dụng sát khuẩn nhẹ, tiêu viêm và cân bằng môi trường pH trong khoang miệng. Bạn nên pha ½ thìa muối trong 200ml nước ấm (nhiệt độ khoảng 40°C) và súc miệng 2–3 lần mỗi ngày.

Theo nghiên cứu của Journal of Dental Hygiene (2020), súc miệng bằng nước muối loãng trong 7 ngày giúp giảm tới 68% vi khuẩn gây viêm nướu, đồng thời cải thiện tình trạng nướu răng bị sưng đỏ chỉ sau 3–5 ngày.

Lưu ý không nên dùng nước muối quá mặn, vì có thể làm khô niêm mạc miệng và khiến nướu bị sưng nặng hơn.

2. Chườm lạnh ngoài má

Chườm lạnh là một trong những cách giảm sưng hiệu quả tức thì khi nướu răng sưng và đau. Hơi lạnh làm co mạch máu, giảm lưu lượng máu đến vùng viêm, từ đó hạn chế sưng tấy và đau nhức.

Bạn có thể bọc vài viên đá nhỏ trong khăn mỏng và chườm ngoài má trong 10–15 phút, mỗi ngày 2–3 lần. Tuyệt đối không chườm đá trực tiếp lên nướu vì dễ gây bỏng lạnh và tổn thương mô mềm.

Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA, 2021), kết hợp chườm lạnh và súc nước muối giúp giảm đến 60% mức độ đau sưng trong 48 giờ đầu tiên ở bệnh nhân viêm nướu cấp tính.

3. Dùng gel nha khoa chứa hoạt chất kháng khuẩn

Một số loại gel nha khoa chứa chlorhexidine, benzocaine hoặc lidocaine có tác dụng kháng khuẩn, giảm đau, làm dịu vùng nướu sưng. Bạn có thể bôi một lớp mỏng lên vị trí nướu bị sưng và đau 2–3 lần mỗi ngày, sau khi chải răng hoặc súc miệng sạch.

Tuy nhiên, không nên lạm dụng quá 7 ngày liên tục để tránh làm thay đổi hệ vi sinh tự nhiên trong khoang miệng.

4. Súc miệng bằng nước trà xanh hoặc nha đam

Trà xanh chứa polyphenol, đặc biệt là EGCG (epigallocatechin gallate), có khả năng kháng viêm, giảm vi khuẩn gây bệnh nướu. Trong khi đó, nước ép nha đam (aloe vera) có tác dụng làm dịu, chống sưng và hỗ trợ lành mô.
Bạn có thể đun lá trà xanh trong 5 phút, để nguội, sau đó súc miệng 2–3 lần/ngày hoặc pha loãng gel nha đam nguyên chất với nước để ngậm 5 phút rồi nhổ đi.

Nghiên cứu của BMC Oral Health (2022) cho thấy, bệnh nhân súc miệng bằng trà xanh 2 lần mỗi ngày trong 2 tuần có mức độ giảm viêm nướu trung bình 47% so với nhóm đối chứng chỉ dùng nước lọc.

5. Uống nhiều nước và hạn chế đồ kích ứng

Khi nướu bị sưng đỏ, việc uống đủ nước (2–2,5 lít/ngày) giúp kích thích tiết nước bọt – một chất kháng khuẩn tự nhiên trong khoang miệng. Đồng thời, tránh các thực phẩm cay, nóng, có tính axit (chanh, cà phê, rượu, thuốc lá) để giảm kích ứng và hỗ trợ hồi phục nhanh hơn.

Nếu tình trạng nướu răng bị sưng đau kéo dài hơn 3 ngày, sưng lan lên má hoặc xuất hiện mủ, người bệnh cần đến nha sĩ để điều trị triệt để, tránh biến chứng viêm nha chu hoặc áp xe răng.

Xem thêm: Cách chữa sâu răng ở trẻ nhỏ – Giải pháp an toàn giúp bé hết đau

Điều trị sưng nướu răng tại nha khoa

Các mẹo giảm sưng nướu răng tại nhà chỉ giúp cải thiện tạm thời. Để điều trị tận gốc, bác sĩ cần xác định chính xác nguyên nhân (viêm nướu, viêm nha chu, sâu răng, hay bị sâu phồng) và áp dụng phương pháp chuyên biệt.

1. Cạo vôi răng và làm sạch mảng bám

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong điều trị nướu răng bị sưng đỏ. Cao răng và mảng bám là nơi trú ngụ của hàng triệu vi khuẩn gây viêm. Bác sĩ sẽ dùng máy siêu âm để loại bỏ mảng bám bám chắc ở cổ răng, dưới nướu và các kẽ răng.
Sau khi cạo vôi, nướu có thể hơi ê buốt nhẹ nhưng sẽ giảm sưng rõ rệt sau vài ngày.

Theo Hiệp hội Nha khoa Thế giới (FDI, 2021), cạo vôi định kỳ 6 tháng/lần giúp giảm 73% nguy cơ viêm nướu tái phát so với người không điều trị.

2. Điều trị viêm nha chu sâu bằng nạo túi lợi hoặc laser

Khi viêm lan xuống dây chằng quanh răng, bác sĩ sẽ tiến hành nạo túi nha chu – làm sạch ổ viêm và loại bỏ mô hoại tử quanh chân răng.
Phương pháp hiện đại hơn là điều trị bằng laser diode, giúp diệt khuẩn sâu dưới nướu mà không gây chảy máu hay đau đớn.

Nghiên cứu từ Journal of Periodontology (2022) chỉ ra rằng, liệu pháp laser diode kết hợp với làm sạch mảng bám giúp giảm 87% tình trạng sưng nướu răng tái phát trong vòng 6 tháng, đồng thời rút ngắn thời gian hồi phục mô nướu còn 1/2 so với phương pháp truyền thống.

3. Điều trị tủy hoặc nhổ răng nếu có ổ nhiễm

Nếu nướu sưng do bị sâu phồng hoặc viêm tủy lan xuống chân răng, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị tủy (root canal therapy) để loại bỏ mô viêm và mủ trong ống tủy.
Trường hợp răng hư hại nặng, không thể bảo tồn, sẽ cần nhổ răng và xử lý ổ viêm để tránh lan sang răng bên cạnh. Sau khi ổn định, có thể phục hình bằng răng implant hoặc cầu sứ.

4. Sử dụng thuốc kháng sinh, kháng viêm và nước súc miệng chuyên dụng

Đối với nướu răng bị sưng đau do nhiễm trùng, bác sĩ có thể kê kháng sinh (amoxicillin, metronidazole) kết hợp thuốc kháng viêm (ibuprofen, prednisolone) để kiểm soát viêm và giảm đau. Đồng thời, sử dụng nước súc miệng chứa chlorhexidine 0,12–0,2% giúp kháng khuẩn mạnh và phòng ngừa tái viêm.

Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần tuân theo chỉ định, không nên tự ý mua và uống để tránh kháng kháng sinh hoặc che lấp triệu chứng bệnh.

5. Điều chỉnh thói quen vệ sinh và tái khám định kỳ

Sau khi điều trị, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn chải răng đúng cách, dùng chỉ nha khoa và máy tăm nước hằng ngày. Việc tái khám định kỳ 3–6 tháng/lần giúp phát hiện sớm các dấu hiệu nướu bị sưng và đau trở lại, từ đó xử lý kịp thời.

Theo Viện Sức khỏe Răng miệng Hoa Kỳ (NIDCR, 2023), người duy trì thói quen kiểm tra nha khoa định kỳ có tỷ lệ phục hồi mô nướu cao hơn 2,4 lần so với nhóm không tái khám.

Cách phòng ngừa nướu răng bị sưng

Để ngăn ngừa sưng nướu và giữ nướu khỏe mạnh, bạn nên:

• Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày, dùng bàn chải lông mềm và kem chứa fluor.
  
• Dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để loại bỏ thức ăn thừa.
  
• Súc miệng với dung dịch kháng khuẩn nhẹ mỗi ngày.
  
• Khám nha khoa định kỳ 6 tháng/lần để làm sạch cao răng.
  
• Bổ sung vitamin C, D, canxi và kẽm trong chế độ ăn.
  
• Tránh hút thuốc và giảm stress – hai yếu tố làm nướu yếu và dễ viêm.

Theo Hiệp hội Nha khoa Việt Nam (VDA, 2023), người có thói quen kiểm tra răng định kỳ có nguy cơ bị sưng nướu thấp hơn 58% so với người không tái khám.

Bị sâu phồng là gì? Làm sao để hết?

Bị sâu phồng là cách gọi dân gian chỉ tình trạng nướu răng bị sưng phồng do viêm quanh chân răng sâu. Khi vi khuẩn tấn công tủy răng, mủ sẽ hình thành ở đầu chân răng, khiến nướu sưng lên, đỏ, đau nhức hoặc chảy mủ.

Bị sâu phồng làm sao hết? Câu trả lời là cần điều trị triệt để ổ viêm bằng cách làm sạch tủy, dẫn lưu mủ và trám kín ống tủy. Nếu răng sâu quá nặng, bác sĩ có thể chỉ định nhổ bỏ và trồng răng implant để ngăn lan nhiễm sang các răng khác.

Không nên tự ý chích hoặc nặn mủ tại nhà, vì có thể khiến vi khuẩn lan vào máu, gây nhiễm trùng huyết – một biến chứng nguy hiểm.

BeDental – Địa chỉ điều trị sưng nướu răng uy tín tại Việt Nam

Nếu bạn đang gặp tình trạng nướu bị sưng và đau, hãy đến BeDental – hệ thống nha khoa thẩm mỹ và điều trị chuyên sâu được khách hàng tại Hà Nội và TP.HCM tin tưởng.

BeDental áp dụng công nghệ điều trị viêm nướu bằng sóng laser diode kết hợp cạo vôi siêu âm, giúp loại bỏ vi khuẩn tận gốc, giảm sưng và tái tạo mô nướu nhanh chóng.

Đội ngũ bác sĩ tại BeDental được đào tạo chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt, ứng dụng các tiêu chuẩn điều trị quốc tế từ Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), đảm bảo an toàn, không đau, phục hồi nhanh.

Ngoài điều trị, BeDental còn hướng dẫn cách chăm sóc và phòng ngừa nướu sưng tái phát, giúp bạn duy trì nụ cười khỏe mạnh, hơi thở thơm mát và răng chắc khỏe lâu dài.

Kết luận

Sưng nướu răng là tình trạng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Dù là nướu răng bị sưng đỏ, bị sâu phồng, hay răng bị sưng nướu, tất cả đều cho thấy dấu hiệu viêm cần được can thiệp sớm.

Nếu bạn đang băn khoăn sưng nướu răng có tự hết không, câu trả lời là không hoàn toàn – hãy đến nha sĩ để được chẩn đoán và điều trị đúng cách. Với công nghệ hiện đại và đội ngũ chuyên môn cao, BeDental cam kết mang lại giải pháp hiệu quả, an toàn và bền vững cho sức khỏe răng miệng của bạn.