Đeo chun liên hàm – Giai đoạn quan trọng quyết định hiệu quả niềng răng

Tìm hiểu chi tiết về siêu ưu đãi

Trong hành trình niềng răng, nhiều người thường nghĩ chỉ cần gắn mắc cài và siết dây cung là răng sẽ đều đẹp. Thực tế, đó mới chỉ là một nửa chặng đường. Giai đoạn đeo chun liên hàm – hay còn gọi là thun liên hàm – đóng vai trò quyết định trong việc điều chỉnh khớp cắn, giúp hai hàm ăn khớp hoàn hảo sau khi răng đã di chuyển đúng vị trí.

Theo thống kê của American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics (2023), hơn 80% ca niềng răng thành công đạt kết quả ổn định và khớp cắn chuẩn là nhờ tuân thủ đúng hướng dẫn trong giai đoạn đeo thun liên hàm. Đây là yếu tố “tinh chỉnh cuối cùng” nhưng có sức ảnh hưởng rất lớn đến kết quả thẩm mỹ và chức năng nhai lâu dài.

1. Chun liên hàm là gì?

Chun liên hàm (hoặc thun liên hàm) là những vòng cao su nhỏ được móc giữa hai hàm trên và dưới, thường nối từ móc mắc cài của răng trên xuống răng dưới theo vị trí bác sĩ chỉ định. Mặc dù chỉ là một chi tiết nhỏ, chun liên hàm lại có tác dụng mạnh mẽ trong việc điều chỉnh tương quan giữa hai hàm.

Trong quá trình niềng, răng thường được kéo, đẩy hoặc xoay để về vị trí chuẩn. Tuy nhiên, để khớp cắn (tức cách hai hàm chạm nhau khi nhai) đạt chuẩn, cần có thêm lực kéo từ chun liên hàm. Lực này giúp cân chỉnh hướng cắn, đưa hàm trên và hàm dưới về vị trí hài hòa.

Tùy theo tình trạng răng, bác sĩ có thể chỉ định các kiểu gắn chun liên hàm khác nhau như: từ răng nanh trên xuống răng hàm dưới, từ răng cửa xuống răng nanh, hoặc kết hợp nhiều vị trí để đạt lực kéo tối ưu.

2. Tác dụng của đeo thun liên hàm

Nhiều người thắc mắc tác dụng của đeo thun liên hàm là gì khi răng đã dần đều sau vài tháng niềng. Thực tế, dù răng có thẳng hàng, khớp cắn giữa hai hàm vẫn có thể lệch nếu không có lực chỉnh phù hợp.

Đeo thun liên hàm giúp:

• Cân bằng tương quan giữa hai hàm, giúp hàm trên và hàm dưới ăn khớp tự nhiên khi nhai.
  
• Chỉnh sửa sai lệch khớp cắn như hô, móm, cắn chéo, cắn hở…
  
• Ổn định vị trí răng sau khi sắp đều, giúp duy trì kết quả niềng bền vững hơn.

Một nghiên cứu của Journal of Clinical Orthodontics (2021) cho thấy, những bệnh nhân tuân thủ đeo thun liên hàm đúng cách ít nhất 20 giờ mỗi ngày đạt hiệu quả điều chỉnh khớp cắn nhanh hơn trung bình 30–40% so với nhóm không đeo thường xuyên. Điều đó cho thấy vai trò cực kỳ quan trọng của giai đoạn này đối với toàn bộ quá trình chỉnh nha.

3. Giai đoạn đeo thun liên hàm – “Thời điểm vàng” trong niềng răng

Thông thường, giai đoạn đeo thun liên hàm bắt đầu sau 6–10 tháng kể từ khi gắn mắc cài, khi răng đã di chuyển gần hoàn chỉnh. Đây là bước tinh chỉnh khớp cắn để đảm bảo sự hài hòa giữa hai hàm trước khi tháo niềng.

Thời gian đeo thun liên hàm trong bao lâu phụ thuộc vào mức độ lệch khớp cắn của từng người. Với các ca đơn giản, bệnh nhân có thể đeo khoảng 2–3 tháng; còn những trường hợp hô, móm nặng có thể kéo dài 6 tháng hoặc lâu hơn.

Điều quan trọng là người niềng phải đeo thun liên hàm liên tục, chỉ tháo ra khi ăn hoặc chải răng. Việc “quên đeo” dù chỉ vài giờ mỗi ngày cũng có thể khiến lực kéo bị gián đoạn, làm kéo dài toàn bộ quá trình điều trị.

>> Xem thêm: Niềng răng bao lâu thì tháo? Thời gian niềng răng chuẩn theo từng trường hợp

4. Cách đeo thun liên hàm đúng và an toàn

Mỗi bệnh nhân sẽ được chỉ định cách đeo thun liên hàm khác nhau tùy theo tình trạng răng và hướng di chuyển mong muốn. Thông thường, bác sĩ sẽ hướng dẫn chi tiết vị trí móc thun, hướng kéo, số lượng thun cần dùng mỗi ngày và thời gian thay thun.

Một số nguyên tắc cơ bản khi sử dụng chun liên hàm:

• Đeo theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý thay đổi vị trí.
  
• Thay thun mới ít nhất 2–3 lần/ngày vì lực kéo của thun giảm dần theo thời gian.
  
• Giữ vệ sinh răng miệng kỹ, tránh để thức ăn bám vào thun gây mùi hoặc viêm nướu.
  
• Nếu thun bị đứt, cần thay ngay để không làm gián đoạn lực kéo.
  

Mỗi loại thun liên hàm sẽ có kích cỡ và độ đàn hồi khác nhau. Bác sĩ sẽ chọn loại phù hợp để đảm bảo lực tác động vừa đủ, tránh làm tổn thương mô nướu hoặc gây đau kéo dài.

5. Những lưu ý khi đeo thun liên hàm

Lúc mới bắt đầu, nhiều người có thể cảm thấy đau hoặc căng tức hàm khi đeo chun liên hàm, đặc biệt là trong 3–5 ngày đầu. Đây là phản ứng hoàn toàn bình thường khi cơ và răng bắt đầu thích nghi với lực kéo. Cơn đau sẽ giảm dần sau một thời gian ngắn.

Để giảm khó chịu, có thể:

• Chườm ấm hoặc uống nước ấm giúp thư giãn cơ hàm.
  
• Ăn thực phẩm mềm, tránh đồ cứng trong vài ngày đầu.
  
• Duy trì lịch đeo đều đặn để cơ hàm quen nhanh hơn.

Điều quan trọng nhất là không được bỏ qua việc đeo thun. Nhiều bệnh nhân chủ quan, chỉ đeo khi đến khám hoặc khi thấy răng chưa khít, khiến toàn bộ quá trình niềng bị kéo dài thêm vài tháng, thậm chí làm sai lệch khớp cắn sau khi tháo mắc cài.

Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) khuyến cáo bệnh nhân nên đeo thun ít nhất 20–22 giờ mỗi ngày để đạt hiệu quả tối ưu.

6. Khi nào cần gắn chun liên hàm và ai nên sử dụng?

Không phải ai niềng răng cũng cần gắn chun liên hàm. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định trong các trường hợp:

• Sai khớp cắn loại II (hô, cắn sâu): cần kéo hàm trên lùi ra sau.
  
• Sai khớp cắn loại III (móm): cần kéo hàm dưới lùi lại.
  
• Cắn chéo, cắn hở: cần điều chỉnh hướng cắn cho đều hai bên.

Mỗi kiểu sai lệch sẽ có hướng kéo khác nhau. Vì vậy, việc đeo thun liên hàm cần được giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha, tránh tự ý điều chỉnh gây sai lực hoặc tổn thương khớp thái dương hàm.

7. Đeo thun liên hàm trong bao lâu để có hiệu quả?

Thời gian đeo thun liên hàm trong bao lâu không cố định cho tất cả bệnh nhân, mà phụ thuộc vào mức độ sai lệch khớp cắn và khả năng tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ. Trung bình, người niềng cần đeo liên tục từ 2 đến 6 tháng để đạt hiệu quả chỉnh khớp cắn rõ rệt. Với những trường hợp phức tạp như khớp cắn loại II (hô nặng) hoặc loại III (móm sâu), giai đoạn này có thể kéo dài tới 8–9 tháng để đảm bảo hai hàm khớp chính xác trước khi tháo niềng.

Điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là tính liên tục. Đeo thun liên hàm tạo ra lực kéo nhỏ nhưng duy trì đều đặn mỗi ngày. Nếu bạn tháo ra quá lâu, lực kéo sẽ mất tác dụng, khiến răng và xương hàm có xu hướng “trở lại vị trí cũ”. Vì thế, hầu hết bác sĩ chỉnh nha đều khuyến nghị đeo thun ít nhất 20–22 giờ/ngày, chỉ tháo ra khi ăn hoặc chải răng.

Theo thống kê của Orthodontic Times (2022), bệnh nhân đeo thun đủ thời gian mỗi ngày có khả năng rút ngắn thời gian niềng răng từ 20–25% so với nhóm đeo không đều. Nghĩa là, sự kiên trì chỉ vài giờ mỗi ngày có thể giúp bạn tháo niềng sớm hơn 3–4 tháng, đồng thời đạt được khớp cắn ổn định và hàm răng cân đối hơn. Đeo thun đều đặn không chỉ là kỷ luật mà còn là “phần thưởng” cho chính người đang theo đuổi nụ cười hoàn hảo.

8. Hậu quả khi không đeo chun liên hàm đúng cách

Nhiều người niềng răng thường đánh giá thấp vai trò của chun liên hàm, cho rằng việc bỏ thun vài ngày không ảnh hưởng gì. Tuy nhiên, trên thực tế, răng và xương hàm di chuyển rất chậm nhưng lại “quay lại vị trí cũ” cực nhanh nếu mất lực kéo liên tục. Việc không đeo thun liên hàm đúng cách khiến hai hàm mất cân đối, khớp cắn lệch, răng cửa có thể hô ra hoặc móm lại, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả niềng.

Về lâu dài, sai lệch khớp cắn không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt mà còn gây khó khăn khi nhai, mỏi cơ hàm, thậm chí đau khớp thái dương hàm (TMJ). Nếu tình trạng này kéo dài, bác sĩ buộc phải kéo dài thời gian niềng hoặc điều chỉnh lực siết mạnh hơn, khiến người bệnh đau và tốn kém thêm chi phí.

American Association of Orthodontists (AAO) từng cảnh báo rằng chỉ cần ngưng đeo thun 2–3 ngày, kết quả dịch chuyển răng của cả tuần trước đó có thể bị mất. Vì vậy, để tránh “quay lại vạch xuất phát”, người niềng cần kiên trì tuân thủ đúng cách đeo thun liên hàm, thay thun mới hằng ngày và duy trì thời gian đeo đều đặn. Chỉ với thói quen nhỏ này, bạn sẽ giữ được khớp cắn chuẩn và nụ cười bền vững sau khi tháo mắc cài.

>> Xem thêm: Thứ tự mọc răng sữa ở trẻ – Cẩm nang cha mẹ cần biết để nuôi nụ cười đầu đời

9. BeDental – Đồng hành cùng bạn trong hành trình niềng răng chuẩn khớp cắn

Tại BeDental, quy trình niềng răng được thiết kế khoa học và cá nhân hóa cho từng khách hàng. Bác sĩ luôn theo dõi sát sao từng giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn đeo thun liên hàm – yếu tố quyết định hiệu quả điều trị lâu dài.

BeDental ứng dụng hệ thống đo lực kéo kỹ thuật số giúp kiểm soát lực của chun liên hàm chính xác, đảm bảo khớp cắn đạt chuẩn thẩm mỹ và chức năng. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha trên 10 năm kinh nghiệm sẽ trực tiếp hướng dẫn cách sử dụng chun liên hàm đúng cách, theo dõi tiến trình điều trị và điều chỉnh lực khi cần thiết.

Với công nghệ hiện đại, môi trường vô khuẩn tuyệt đối và sự tận tâm trong từng chi tiết, BeDental cam kết mang lại nụ cười đều đẹp, khớp cắn chuẩn và trải nghiệm niềng răng thoải mái nhất cho khách hàng.