Bé bị sâu răng hàm: Nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách điều trị hiệu quả

Bé bị sâu răng hàm là tình trạng rất phổ biến, đặc biệt ở trẻ từ 2–8 tuổi, khi thói quen vệ sinh răng miệng chưa tốt và chế độ ăn chứa nhiều đường. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vẫn chủ quan, nghĩ rằng răng hàm sữa bị sâu rồi cũng sẽ thay, nên không cần điều trị.

Thực tế, răng hàm sữa đóng vai trò quan trọng trong việc ăn nhai, phát âm, định hướng mọc răng vĩnh viễn. Nếu không điều trị kịp thời, sâu răng hàm ở trẻ em có thể gây viêm tủy, nhiễm trùng, ảnh hưởng đến răng vĩnh viễn sau này.

Hãy cùng BeDental tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa sâu răng hàm cho bé đúng cách trong bài viết dưới đây.

1. Dấu hiệu nhận biết bé bị sâu răng hàm

Khi trẻ bị sâu răng hàm, cha mẹ có thể nhận thấy một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Răng hàm sữa xuất hiện đốm trắng hoặc nâu đen, đặc biệt ở mặt nhai hoặc kẽ răng.
  
• Trẻ kêu đau khi nhai, hoặc né tránh bên răng đau khi ăn.
  
• Hơi thở có mùi hôi, nướu quanh răng sưng đỏ, đôi khi có mủ.
  
• Trẻ quấy khóc khi ăn đồ ngọt hoặc nóng, lạnh.
  
• Trường hợp nặng, răng sữa bị sứt, vỡ hoặc lung lay sớm.

Theo Viện Nha khoa Nhi Hoa Kỳ (AAPD, 2023), có tới 52% trẻ em dưới 6 tuổi tại châu Á từng bị sâu răng sữa, trong đó răng hàm là vị trí dễ tổn thương nhất.

2. Nguyên nhân khiến bé bị sâu răng hàm

2.1. Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách

Trẻ nhỏ thường chưa biết chải răng đúng cách. Nếu cha mẹ không hỗ trợ hoặc không giám sát, mảng bám thức ăn – đặc biệt là tinh bột và đường – sẽ tích tụ lâu ngày, tạo môi trường cho vi khuẩn Streptococcus mutans phát triển, gây sâu răng.

2.2. Ăn nhiều đồ ngọt, uống sữa đêm

Thói quen bú bình khi ngủ, ăn bánh kẹo, uống nước ngọt thường xuyên là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sâu răng hàm ở trẻ em. Đường trong thức ăn tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh acid, ăn mòn men răng.

Theo Journal of Pediatric Dentistry (2022), trẻ bú sữa đêm kéo dài sau 12 tháng tuổi có nguy cơ sâu răng cao gấp 2,7 lần so với trẻ cai bình sớm.

2.3. Cấu trúc răng hàm sữa dễ bị tổn thương

Men răng của răng hàm sữa mỏng và ít khoáng hơn răng vĩnh viễn, nên vi khuẩn dễ xâm nhập sâu vào lớp ngà.

2.4. Thiếu fluoride hoặc canxi

Trẻ thiếu fluoride (do không dùng kem đánh răng chứa fluoride hoặc nguồn nước nghèo khoáng) dễ bị sâu răng lan nhanh, đặc biệt ở vùng răng hàm.

2.5. Do vi khuẩn lây từ cha mẹ

Khi cha mẹ mớm thức ăn, dùng chung muỗng hoặc hôn trẻ, vi khuẩn sâu răng có thể lây trực tiếp từ người lớn sang trẻ.

3. Bé bị sâu răng hàm có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có, nếu không điều trị kịp thời. Răng hàm sữa bị sâu không chỉ gây đau nhức mà còn tiềm ẩn nhiều hậu quả nghiêm trọng:

3.1. Ảnh hưởng đến khả năng ăn nhai và tiêu hóa

Răng hàm giúp trẻ nghiền nát thức ăn, hỗ trợ tiêu hóa. Khi răng bị sâu, bé sẽ nhai lệch, bỏ ăn hoặc tiêu hóa kém, dẫn đến chậm tăng cân và thiếu dinh dưỡng.

3.2. Gây viêm tủy, áp xe, nhiễm trùng

Nếu vi khuẩn xâm nhập vào tủy, trẻ có thể bị đau nhức dữ dội, sưng má, thậm chí áp xe xương hàm.
Trong một số trường hợp nặng, viêm lan rộng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.

>> Xem thêm: Trám răng cửa có bền không? Giải đáp chi tiết và cách giữ bền lâu nhất

3.3. Ảnh hưởng đến răng vĩnh viễn

Răng hàm sữa là “người giữ chỗ” cho răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí. Nếu răng hàm sữa bị sâu và mất sớm, răng bên cạnh sẽ xô lệch, khiến răng vĩnh viễn mọc chen chúc hoặc lệch khớp cắn sau này.

3.4. Ảnh hưởng tâm lý và thẩm mỹ

Trẻ bị sâu răng lâu ngày thường mất tự tin khi cười nói, hoặc hình thành thói quen nhai một bên, tác động xấu đến cấu trúc khuôn mặt.

4. Bé bị sâu răng hàm có mọc lại không?

Đây là thắc mắc phổ biến của nhiều phụ huynh. Câu trả lời là: răng hàm sữa bị sâu sẽ không mọc lại, nhưng răng hàm vĩnh viễn sẽ thay thế sau này, tùy vào độ tuổi của trẻ.

• Răng hàm sữa thứ nhất (mọc khoảng 18–24 tháng) sẽ rụng khi trẻ 9–11 tuổi.
  
• Răng hàm sữa thứ hai (mọc khoảng 24–30 tháng) sẽ rụng khi trẻ 10–12 tuổi.
  

Nếu răng hàm sữa bị sâu phải nhổ sớm, khoảng trống sẽ bị răng bên cạnh lấn chiếm, khiến răng vĩnh viễn mọc lệch. Vì vậy, không nên tự ý nhổ răng sữa khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Theo American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD, 2023), trẻ mất răng sữa sớm có nguy cơ lệch khớp cắn cao hơn 4 lần so với trẻ giữ được răng sữa đến đúng tuổi thay.

5. Cách chữa sâu răng hàm cho bé

Tùy theo mức độ sâu, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị sâu răng hàm cho trẻ phù hợp.

5.1. Giai đoạn sớm – men răng mới bị mủn trắng

Ở giai đoạn này, răng chưa có lỗ sâu. Bác sĩ sẽ:

• Cho bé tái khoáng men răng bằng fluoride gel hoặc dung dịch calcium-phosphate.
  
• Hướng dẫn cha mẹ vệ sinh răng miệng đúng cách và kiểm soát chế độ ăn.
  

Khi phát hiện sớm, răng hàm sữa bị sâu có thể phục hồi hoàn toàn mà không cần trám.

5.2. Giai đoạn có lỗ sâu nhỏ

Khi sâu răng đã hình thành lỗ, bác sĩ sẽ làm sạch mô răng sâu và trám răng sữa cho bé bằng vật liệu composite hoặc glass ionomer.
Vật liệu này an toàn, bền và thẩm mỹ, giúp ngăn vi khuẩn xâm nhập trở lại.

5.3. Giai đoạn sâu lan đến tủy

Nếu răng hàm sữa bị sâu nặng, bác sĩ sẽ thực hiện lấy tủy răng sữa (điều trị tủy phần hoặc toàn phần) để loại bỏ mô viêm, sau đó trám hoặc bọc mão thép không gỉ (stainless steel crown) để bảo vệ răng.

Phương pháp này giúp răng sữa giữ nguyên chức năng đến khi thay răng vĩnh viễn, thay vì phải nhổ bỏ.

5.4. Giai đoạn viêm tủy nặng, áp xe

Nếu răng bị sưng, chảy mủ hoặc viêm lan rộng, bác sĩ có thể chỉ định nhổ răng sữa bị sâu, đồng thời đặt khí cụ giữ khoảng để răng vĩnh viễn mọc đúng chỗ sau này.

6. Bé bị sâu răng hàm có nên trám hay bọc răng?

Câu trả lời là nên trám hoặc bọc, tùy vào mức độ tổn thương:

• Nếu sâu nhẹ → Trám răng sữa là đủ.
  
• Nếu sâu nặng hoặc vỡ lớn → Bọc răng sữa bằng mão thép không gỉ giúp bảo vệ răng, giữ chỗ cho răng vĩnh viễn mọc sau này.

Nhiều nghiên cứu (theo Journal of Clinical Pediatric Dentistry, 2021) cho thấy, răng sữa được bọc mão có tỷ lệ duy trì chức năng cao hơn 92% sau 3 năm so với răng chỉ trám.

>> Xem thêm: Viêm nướu là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

7. Cách chăm sóc và phòng ngừa sâu răng hàm cho trẻ

Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Để hạn chế tình trạng bé bị sâu răng hàm, cha mẹ nên:

7.1. Tập cho bé vệ sinh răng miệng đúng cách

• Dùng bàn chải mềm và kem đánh răng chứa fluoride (1.000 ppm) cho trẻ từ 2 tuổi trở lên.
  
• Hướng dẫn trẻ chải răng 2 lần mỗi ngày, đặc biệt là sau bữa tối.
  
• Súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước súc miệng chuyên biệt cho trẻ trên 6 tuổi.

7.2. Kiểm soát chế độ ăn uống

• Hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, sữa có đường, đặc biệt vào buổi tối.
  
• Bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D, phốt pho như trứng, cá hồi, phô mai để răng chắc khỏe.
  
• Khuyến khích trẻ uống nước lọc sau mỗi bữa ăn để làm sạch khoang miệng.

7.3. Khám răng định kỳ

Đưa trẻ đi khám 6 tháng/lần để phát hiện sớm sâu răng và làm sạch mảng bám chuyên nghiệp.
Theo AAPD (2023), khám nha định kỳ giúp giảm 50% nguy cơ sâu răng sữa tái phát.

7.4. Sử dụng phương pháp bảo vệ men răng

Bác sĩ có thể khuyến nghị:

• Trám bít hố rãnh răng hàm sữa bằng vật liệu fluoride để ngăn vi khuẩn bám.
  
• Sơn fluoride định kỳ giúp tăng độ cứng và chống axit cho men răng.

8. BeDental – nha khoa trẻ em uy tín, điều trị sâu răng an toàn cho bé

Tại BeDental, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nha nhi giàu kinh nghiệm thực hiện điều trị sâu răng hàm ở trẻ nhỏ bằng công nghệ hiện đại và phương pháp không đau.

Ưu điểm nổi bật:

• Sử dụng vật liệu trám và mão răng nhập khẩu châu Âu, an toàn tuyệt đối cho trẻ.
  
• Ứng dụng kính phóng đại vi phẫu và laser điều trị, giúp làm sạch triệt để mà không gây đau.
  
• Không gian thân thiện, khu vui chơi nhỏ giúp bé thư giãn trước khi khám.
  
• Chính sách theo dõi sau điều trị miễn phí cho đến khi răng sữa thay.

BeDental hiện có các cơ sở tại Hà Nội và TP.HCM, là địa chỉ được nhiều phụ huynh tin tưởng lựa chọn để chăm sóc răng sữa cho bé an toàn, không đau và hiệu quả lâu dài.

Kết luận

Bé bị sâu răng hàm không phải là vấn đề nhỏ. Nếu không điều trị sớm, răng có thể bị viêm tủy, nhiễm trùng, ảnh hưởng đến răng vĩnh viễn và sức khỏe toàn thân.

Cha mẹ nên cho bé khám nha khoa định kỳ, trám hoặc bọc răng sữa khi cần thiết, đồng thời tập cho bé thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách ngay từ nhỏ.
Nếu bạn đang tìm nơi điều trị uy tín, hãy đến BeDental – nơi mang lại cho bé nụ cười khỏe mạnh, tự nhiên và bền vững trong tương lai.