English
한국어
日本語
中文 (中国)
Khi nụ cười đầu tiên của con hé lộ một chiếc răng trắng nhỏ, đó không chỉ là khoảnh khắc đáng yêu mà còn là cột mốc phát triển quan trọng trong những năm đầu đời. Mọc răng sữa ở trẻ không đơn thuần là hiện tượng sinh lý, mà còn phản ánh quá trình hoàn thiện của hệ tiêu hóa, khả năng nhai, phát âm và thậm chí là sự phát triển trí tuệ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 75% trẻ bắt đầu quá trình mọc răng trong khoảng 6–8 tháng tuổi. Tuy nhiên, sự khác biệt vài tháng giữa các bé là điều hoàn toàn bình thường. Điều quan trọng không phải là sớm hay muộn, mà là răng mọc đúng thứ tự và khỏe mạnh.
1. Hành trình mọc răng sữa ở trẻ – Bắt đầu từ nụ cười đầu tiên
Thông thường, thời gian mọc răng của trẻ bắt đầu khi bé được khoảng 6 tháng tuổi. Một số bé sớm hơn (từ 4 tháng), trong khi một số khác đến 10–12 tháng mới “khoe” chiếc răng đầu tiên. Mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển riêng, nhưng phần lớn đều trải qua cùng một trình tự mọc răng sữa của bé – từ răng cửa đến răng hàm.
Các nhà nghiên cứu tại American Academy of Pediatrics (AAP) cho biết: việc mọc răng thường không gây bệnh, nhưng có thể khiến bé khó chịu, mất ngủ hoặc chán ăn do nướu sưng. Đây là giai đoạn cha mẹ cần đặc biệt tinh tế – không chỉ chăm sóc răng mà còn hỗ trợ cảm xúc và sức khỏe tổng thể cho con.
2. Thứ tự mọc răng sữa ở trẻ – Vì sao lại “theo thứ tự”?
Cơ thể trẻ phát triển rất có quy luật. Răng không mọc ngẫu nhiên mà theo một chu kỳ mọc răng sữa ở trẻ được sắp xếp khoa học để phù hợp với khả năng ăn uống, tiêu hóa và phát âm của bé.
- Từ 6–10 tháng: Hai răng cửa giữa hàm dưới thường mọc đầu tiên – giúp bé bắt đầu “nghiền” được thức ăn mềm.
- Từ 8–12 tháng: Tiếp theo là hai răng cửa giữa hàm trên, tạo thành bốn răng cửa đầu tiên – nền tảng cho nụ cười trọn vẹn.
- Từ 9–13 tháng: Hai răng cửa bên hàm trên xuất hiện, giúp bé cắn thức ăn dễ dàng hơn.
- Từ 10–16 tháng: Hai răng cửa bên hàm dưới mọc, tạo nên sự cân đối giữa hai hàm.
- Từ 13–19 tháng: Răng hàm sữa đầu tiên mọc, đóng vai trò nghiền thức ăn – thời điểm thích hợp để bé tập ăn thô.
- Từ 16–22 tháng: Răng nanh mọc – thường khiến bé khó chịu vì vùng nướu này rất nhạy cảm.
- Từ 23–33 tháng: Cuối cùng, răng hàm sữa thứ hai xuất hiện, hoàn thiện bộ 20 răng sữa đầu đời.
Nhìn bề ngoài, đó chỉ là “thứ tự mọc răng của trẻ em”. Nhưng thực chất, mỗi giai đoạn đều gắn liền với một khả năng mới: từ việc cắn thức ăn, học nói đến biểu cảm khuôn mặt – tất cả được dẫn dắt bởi quy trình mọc răng sữa của bé.
>> Xem thêm: Niềng răng bao lâu thì tháo? Thời gian niềng răng chuẩn theo từng trường hợp
3. Khi bé chưa mọc răng – có nên lo lắng?
Rất nhiều cha mẹ lo khi con 10 tháng tuổi vẫn “chưa mọc cái nào”. Nhưng các nghiên cứu y khoa cho thấy quá trình mọc răng sữa ở trẻ sơ sinh chịu ảnh hưởng bởi di truyền, chế độ dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể.
Theo Journal of Dentistry for Children (2023), khoảng 12% trẻ mọc răng muộn hơn mốc 12 tháng mà không có bất kỳ vấn đề sức khỏe nào. Chỉ khi bé qua 15 tháng vẫn chưa có răng hoặc có dấu hiệu răng mọc lệch, mọc ngầm, cha mẹ mới nên đưa con đến bác sĩ nha khoa để kiểm tra.
Mẹo nhỏ: Nếu bé 17 tháng mọc 6 cái răng, điều đó hoàn toàn bình thường. Mỗi bé có tốc độ mọc khác nhau, chỉ cần răng mọc cân đối, men răng trắng sáng và bé ăn uống tốt là đủ.
4. Dấu hiệu nhận biết bé sắp mọc răng
Trước khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện, cơ thể bé đã gửi những “tín hiệu” rõ ràng.
Trẻ bắt đầu chảy nước dãi nhiều hơn, thích gặm đồ vật, hoặc quấy khóc vô cớ. Nướu sưng đỏ, đôi khi kèm theo sốt nhẹ hoặc rối loạn tiêu hóa. Những thay đổi này là do răng đang dần trồi lên khỏi nướu – một hiện tượng tự nhiên trong quá trình mọc răng sữa ở trẻ.
Theo thống kê của American Dental Association (ADA), có tới 70–80% trẻ gặp các triệu chứng này khi mọc răng. Tuy nhiên, nếu bé sốt trên 38,5°C, tiêu chảy kéo dài hoặc bỏ ăn hoàn toàn, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám, vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng chứ không chỉ do mọc răng.
5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình mọc răng của bé
Không chỉ di truyền, nhiều yếu tố khác cũng quyết định thời gian mọc răng của trẻ. Trong đó, dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất. Trẻ thiếu canxi, vitamin D hoặc kẽm thường có xu hướng mọc răng chậm hơn và men răng yếu hơn. Theo National Institutes of Health (2022), trẻ được bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu có tỷ lệ mọc răng đúng thứ tự mọc răng sữa cao hơn 25% so với trẻ cai sữa sớm, do được bổ sung khoáng chất tự nhiên đầy đủ.
Sức khỏe tổng thể cũng ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình mọc răng của bé. Trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc thường xuyên ốm vặt thường mọc răng muộn hơn 1–3 tháng do xương hàm và nướu phát triển chậm. Tuy nhiên, nếu được chăm sóc và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, răng vẫn mọc đều và khỏe mạnh về sau.
Ngoài ra, môi trường sống và thói quen sinh hoạt cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Trẻ sống trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc với khói thuốc hoặc ăn nhiều đồ ngọt có thể bị viêm nướu, sâu răng sớm, làm gián đoạn chu kỳ mọc răng ở trẻ. Vì vậy, cha mẹ cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, cho bé phơi nắng sáng 15 phút mỗi ngày và giữ môi trường sống trong lành để hỗ trợ quá trình mọc răng của trẻ diễn ra tự nhiên.
>> Xem thêm: Thiểu sản men răng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả
6. Cách chăm sóc bé trong giai đoạn mọc răng
Giai đoạn mọc răng ở trẻ thường khiến bé khó chịu, chảy dãi và biếng ăn, nên cha mẹ cần chăm sóc đúng cách để giảm khó chịu và giúp răng phát triển khỏe mạnh. Ngay khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện, hãy dùng gạc mềm hoặc bàn chải silicon để vệ sinh nướu và răng mỗi ngày. Việc này giúp hạn chế vi khuẩn, phòng ngừa viêm nướu và sâu răng sớm.
Cha mẹ có thể cho bé ngậm vòng ngậm nướu lạnh để giảm đau, tuyệt đối không dùng thuốc tê không kê đơn vì có thể gây hại cho trẻ. Bên cạnh đó, cần bổ sung canxi và vitamin D qua sữa, phô mai, trứng, cá hồi và rau xanh; đồng thời hạn chế nước ngọt, bánh kẹo để tránh tổn hại răng sữa đang hình thành.
Theo American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD), trẻ nên được khám nha ngay từ khi mọc chiếc răng đầu tiên (khoảng 6–8 tháng tuổi). Điều này giúp bác sĩ theo dõi thứ tự mọc răng ở trẻ nhỏ, phát hiện sớm bất thường và hướng dẫn cha mẹ chăm sóc răng miệng phù hợp. Một chế độ dinh dưỡng cân đối, giấc ngủ đủ và môi trường sạch sẽ sẽ giúp quy trình mọc răng của bé diễn ra suôn sẻ và khỏe mạnh.
7. Khi thứ tự mọc răng bị “lệch nhịp”
Đôi khi, thứ tự mọc răng của trẻ sơ sinh có thể không theo quy luật, ví dụ răng hàm mọc trước răng cửa hoặc răng nanh xuất hiện sớm. Dù không quá nghiêm trọng, điều này có thể ảnh hưởng đến khớp cắn sau này.
Theo Pediatric Oral Health Report (2021), 5–7% trẻ gặp tình trạng mọc răng lệch, trong đó 2% cần can thiệp chỉnh nha sớm. Vì vậy, nếu răng bé mọc không đều hoặc chồng lên nhau, cha mẹ nên đưa con đến nha khoa để kiểm tra quy trình mọc răng của trẻ và ngăn nguy cơ sai khớp cắn vĩnh viễn.
8. Từ mọc răng đến thay răng – giai đoạn chuyển giao quan trọng
Sau khi hoàn thiện thứ tự mọc răng sữa ở trẻ vào khoảng 2,5–3 tuổi, bé sẽ duy trì bộ răng này đến 5–6 tuổi trước khi bắt đầu thay bằng răng vĩnh viễn.
Điều thú vị là quá trình thay răng diễn ra gần giống trình tự mọc răng của bé: răng cửa thay đầu tiên, tiếp đến là răng hàm. Giai đoạn này kéo dài đến 12–13 tuổi – thời điểm bé có 28 răng vĩnh viễn (chưa tính răng khôn).
Việc giữ gìn răng sữa khỏe mạnh rất quan trọng, bởi răng sữa chính là “người giữ chỗ” cho răng vĩnh viễn. Nếu răng sữa mất sớm, răng mới có thể mọc lệch hoặc chen chúc.
9. Bí quyết giúp trẻ có hàm răng khỏe mạnh ngay từ nhỏ
Thói quen chăm sóc răng miệng nên bắt đầu từ khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện. Theo CDC, 42% trẻ dưới 5 tuổi bị sâu răng sữa sớm do cha mẹ chưa quan tâm đúng mức đến việc vệ sinh răng.
Cha mẹ nên:
- Chải răng cho bé 2 lần mỗi ngày bằng kem chứa fluoride phù hợp.
- Hạn chế nước ngọt, bánh kẹo.
- Khám nha định kỳ 6 tháng/lần.
Khi quá trình mọc răng của bé diễn ra suôn sẻ, con sẽ ăn uống tốt hơn, phát âm rõ hơn và có nền tảng răng miệng khỏe mạnh suốt đời.
Kết luận – Đồng hành cùng con trong hành trình mọc răng đầu đời
Mỗi chiếc răng xuất hiện là một bước tiến trong hành trình lớn lên của con. Hiểu rõ thứ tự mọc răng ở trẻ, nhận biết quá trình mọc răng của trẻ, và chăm sóc đúng cách sẽ giúp bé vượt qua giai đoạn này dễ dàng, đồng thời tạo nền tảng cho hàm răng khỏe mạnh, nụ cười tự tin trong tương lai.
BeDental – Người bạn đồng hành trong chăm sóc răng miệng cho trẻ nhỏ
Hệ thống nha khoa BeDental là địa chỉ uy tín tại Hà Nội và TP.HCM, chuyên về nha khoa trẻ em, chỉnh nha và thẩm mỹ. Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, cơ sở vật chất hiện đại và quy trình vô khuẩn chuẩn châu Âu, BeDental cam kết mang đến trải nghiệm nhẹ nhàng, thân thiện cho trẻ.
Tại BeDental, cha mẹ không chỉ được hướng dẫn chi tiết về trình tự mọc răng sữa ở trẻ, mà còn được đồng hành trong suốt hành trình chăm sóc răng miệng của con – từ chiếc răng đầu tiên cho đến nụ cười trưởng thành.